Vragen en antwoorden

Pasfoto’s moeten sinds 2019 niet meer worden aangeleverd.

Er zijn nl. nieuwe formulieren voor het aanvragen van een bestuurderskaart.

Op deze nieuwe formulieren is het niet meer nodig de identiteitsfoto en handtekening van de chauffeur te plaatsen.

Het is namelijk niet meer verplicht krachtens de Europese reglementering om de afbeelding van de grafische handtekening van de chauffeur op de voorkant van de bestuurderskaart te plaatsen. De identiteitsfoto van de chauffeur is wel nog voorzien op de bestuurderskaart, maar deze wordt verkregen via het Rijksregister, zodat de uniformiteit met de identiteitsfoto’s van de identiteitskaart en het rijbewijs van de chauffeur zo veel als mogelijk wordt geoptimaliseerd. Bovendien voorziet ook het online platform dat de identiteitsfoto automatisch wordt verkregen via het Rijksregister en op de bestuurderskaart wordt geprint. ( zie vraag 3)

De bestuurderskaart is uiteraard persoonsgebonden, voorzien van een identiteitsfoto. Deze chipkaart vervangt de traditionele papieren tachograafschijf, die ook altijd persoonsgebonden is.

Deze termijn is sterk afhankelijk van de methode die gebruikt werd om de aanvraag in te dienen: er is nl. de aanvraag via het online platform of de aanvraag via het papieren aanvraagformulier:

• De aanvraag via het papieren aanvraagformulier:

  De bepaling van de termijn tussen het moment van opsturen van de aanvraag van de kaart door de klant tot het moment dat de kaart effectief op het voorziene adres bij de klant wordt afgeleverd is afhankelijk van veel factoren.

  Momenteel wordt aangeraden rekening te houden met een termijn van minstens 10 werkdagen tussen het opsturen van de aanvraag van de kaart en het afleveren van de kaart. Deze termijn is evenwel enkel haalbaar op voorwaarde dat het aanvraagdossier volledig in orde is, er geen onvolkomenheden in de aanvraaggegevens werden vastgesteld en dat onmiddellijk bij ontvangst van de factuur de betaling werd verricht.

  Zolang niet al de gegevens (o.a. voor een aanvraag van een bestuurderskaart, de bevestiging vanwege TACHONET dat de bestuurder niet in het bezit is van een geldige bestuurderskaart die door een andere Lid-Staat van de Europese Unie of een niet-EU AETR lidstaat werd uitgereikt, de bevestiging vanwege het Rijksregister dat de bestuurder in België zijn gewone verblijfplaats heeft en voor een aanvraag van een werkplaatskaart, de bevestiging vanwege de FOD Mobiliteit en Vervoer dat de werkplaats en zijn technicus door de overheid zijn erkend, ...) zijn gevalideerd en de ontvangst van betaling van de kaart op de voorziene bankrekeningnummers intern niet werd geconfirmeerd, wordt ook de beslissing tot aanmaak van de kaart niet genomen.

  Vanaf het moment van de beslissing tot de aanmaak van de kaart werd in het kaartuifgiftesysteem evenwel voorzien dat de tachograafkaarten na vijf werkdagen aan de rechthebbende bij prior zending door de Post worden aangeleverd, tenzij het een vernieuwing betreft. In dat geval is de levering voorzien 14 dagen voor vervaldag van de geldige kaart.

  De dienst Digitach (p/a vzw ITLB) en zijn onderaannemers kunnen niet verantwoordelijk worden gesteld voor een eventuele abnormale vertraging in de aflevering van de kaarten te wijten aan de Post.

• De aanvraag via het online aanvraagplatform

  De aanvragen kunnen via deze site worden online aangevraagd.

  Vooral de tijdswinst bij het doorlopen van het aanvraagproces is een grote troef, want het volledige voortraject van het opsturen per post van een aanvraagformulier kan worden vermeden. Bovendien is er 100 % garantie dat de aanvraag ontvangen is ( wat met aanvragen via postverkeer niet altijd gegarandeerd is en  merkt  men onmiddellijk de non-conformiteiten op van bijvoorbeeld een chauffeur met een onjuist rijbewijs nummer of een onjuist domicilieadres).

  Ook kan de aanvraag online betaald worden, wat betekent dat een procedure via een online aanvraag volledig  afgerond kan zijn vanaf aanmaak van de aanvraag tot levering kaart op 3 tot 5 werkdagen.

  Ook een optie bestaat voor levering  van de kaart in express mode,  wat een aanmaak en levering van een kaart voorziet in 2 tot 3 werkdagen.

  Het online portaal biedt daarnaast ook een mogelijkheid van monitoring voor het beheer van de tachograafkaarten, zodat men steeds op de hoogte kan zijn van een naderende vervaldatum van één van de bestuurderskaarten van uw chauffeurs en tijdig een vernieuwing kan aanvragen. Ook bedrijfskaarten en werkplaatskaarten kunnen online worden aangevraagd en beheerd.

  Alle instructies en informatie zijn voorzien in de desbetreffende toegangsmodule. De aanvragen van zowel de kaarten als de volmachten worden door de dienst Digitach  gemonitord en geverifieerd. Elke valse aangifte zal daarom onderworpen zijn aan de sancties voorzien door de vigerende reglementering.

  De procedure voor het aanduiden van een hoofdtoegangsbeheerder per ondernemingsnummer is dezelfde als deze die van toepassing is voor de FOD Mobiliteit voor het beheren van de vervoervergunningen.

In de Verordening 165/2014 is in art 29.5 iuncto art.35.2 a) en b) voorzien dat enkel bij verlies, diefstal, beschadiging of slechte werking van zijn kaart, de bestuurder zowel aan het begin van de rit als aan het einde van de rit de gegevens betreffende de door het controleapparaat geregistreerde tijdgroepen afdrukt en hij op dit document de gegevens aanbrengt waarmee hij kan worden geïdentificeerd (naam en/of nummer van het rijbewijs van de bestuurder en/of nummer van zijn bestuurderskaart), alsmede zijn handtekening.”. De bestuurder kan gedurende ten hoogste vijftien kalenderdagen of gedurende een langere periode als dit noodzakelijk is om het voertuig naar het bedrijf terug te rijden, zonder zijn kaart blijven rijden, mits de bestuurder kan aantonen dat hij binnen die termijn de kaart niet kan overleggen of gebruiken.

Via het online platform kan de bestuurderskaart beschikbaar zijn na 2 werkdagen, mits een aanvraag die online betaald is en waarbij een spoedzending is gevraagd.

De controle-instanties hebben de bevoegdheid het niet-naleven van deze reglementering (het ontbreken van een voldoende rechtvaardiging) op basis van de concrete omstandigheden te beoordelen.

Het antwoord is afhankelijk van de methode die gebruikt werd om de aanvraag in te dienen: er is nl. de aanvraag via het online platform of de aanvraag via het papieren aanvraagformulier:

• De aanvraag via het papieren aanvraagformulier:

  Een aanvraag voor een bestuurderskaart moet minstens ondertekend zijn door de bestuurder zelf of door een persoon gemachtigd door de onderneming om deze onderneming te verbinden. Een aanvraag voor een bedrijfskaart of een werkplaatskaart moet ondertekend worden door een persoon die juridisch gemandateerd is door deze onderneming om deze onderneming te verbinden.

• De aanvraag via het online aanvraagplatform

  Toegang tot de aanvraagmodule is mogelijk  via ITSME of via de identiteitskaart en pincode ofwel van de chauffeur zelf ofwel via ITMSE of de identiteitskaart van de verantwoordelijke van de werkgever die als rolgebruiker  is aangeduid voor het aanvragen en beheren van de bestuurderskaarten van de chauffeurs of van de werkplaatskaarten van de technici van zijn/haar onderneming, waarvoor chauffeurs of technici als werknemer de volmacht hebben aanvaard.

  Vervolgens kan de procedure van het verlenen en aanvaarden van een volmacht tussen de werkgever en de chauffeur of technicus worden gevolgd voor het specifiek aanvragen of beheren van de digitale tachograafkaart.

  Deze procedure verloopt ENKEL na toegang tot de module als bedrijf. Het verlenen en aanvaarden van deze volmachten verloopt volgens het principe van uitdrukkelijke wederkerigheid van volmacht. Een volmacht is slechts geldig indien beide partijen de volmacht hebben aanvaard. Deze volmacht moet slechts éénmalig worden verleend per individuele chauffeur of technicus, maar kan ten allen tijde worden herroepen ofwel door de chauffeur of technicus zelf ofwel door de verantwoordelijke van de werkgever. In de aanvraagmodule is er ook een overzicht voorzien van alle bestaande volmachten (zowel aangevraagde, aanvaarde of herroepen volmachten), die ten allen tijde kan worden opgevraagd.

Op het aanvraagformulier voor de bestuurderskaart of in de online portaal is onder punt 6 een rubriek voorzien voor het vermelden aan wie de factuur voor de betaling van de retributie van de bestuurderskaart moet worden toegestuurd. Van zodra het aanvraagformulier door de Dienst DIGITACH ontvangen is of het online dossier is ingediend, wordt een factuur opgestuurd, hetzij aan de aanvrager van de kaart naar zijn woonplaats, zoals vermeld in het Rijksregister; hetzij aan een andere schuldenaar, van wie de adresgegevens op het aanvraagformulier zijn vermeld.

Voor Belgische bedrijven gebeurt dit vanaf 18 december 2025 via het PEPPOL netwerk.

Van zodra de betaling bij de Dienst DIGITACH geregistreerd is, wordt de aanvraag verwerkt met het oog op de afgifte van de kaart.

Bijzondere regelingen werden uitgevaardigd voor bepaalde sectoren:

Voor ondernemingen die ressorteren onder het paritair comité n°140.03
De sociale partners, vertegenwoordigd in de paritaire subcomités 140.03 (goederenvervoer te land voor rekening van derden en goederenbehandeling voor rekening van derden) hebben een protocolakkoord afgesloten, waarbij het Sociaal Fonds voor goederenvervoer en aanverwante activiteiten voor rekening van derden zal instaan voor de terugbetaling van de bestuurderskaarten aan alle werknemers die ingeschreven zijn onder de RSZ code 083 binnen de ondernemingen die ressorteren onder de vermelde paritaire subcomités. De CAO ter uitvoering van dit protocolakkoord is van toepassing en de modaliteiten dienaangaande zijn uitgewerkt.

Er werd ondermeer overeengekomen dat de werkgever één keer per geldigheidsperiode de bestuurderskaart betaalt, op voorwaarde dat de begindatum van de bestuurderskaart zich situeert in de tewerkstellingsperiode bij een werkgever behorend tot de subsector voor het goederenvervoer ten lande voor rekening van derden en/of de subsector voor de goederenbehandeling voor rekening van derden.
De werkgever kan nadien de terugbetaling vragen aan het Sociaal Fonds voor de bestuurderskaarten, afgeleverd aan zijn arbeiders.
Deze terugbetaling kan gevraagd worden voor alle bestuurderskaarten, afgeleverd sinds 5/08/2005.

Het aanvraagformulier voor de terugbetaling van de retributie van de bestuurderskaarten kan gedownload kunnen worden via de website van het Sociaal Fonds Goederenvervoer over de weg en aanverwante activiteiten. Als u vragen hebt over deze specifieke procedure, kan u deze doormailen naar info@fst.be

Voor ondernemingen die ressorteren onder het paritair comité n°140.01
De sociale partners, vertegenwoordigd in de paritaire subcomités 140.01 (openbare autobusdiensten, bijzonder geregeld vervoer autocardiensten) hebben een protocolakkoord afgesloten, waarbij het Sociaal Fonds voor Werklieden van de Ondernemingen der Openbare en Speciale Autobusdiensten en Autocardiensten zal instaan voor de terugbetaling van de bestuurderskaarten aan alle werknemers die ingeschreven zijn binnen de ondernemingen die ressorteren onder de vermelde paritaire subcomités. Vanaf 1 oktober 2006 werd met de terugbetaling gestart.

Er werd ondermeer overeengekomen dat de werkgever één keer per geldigheidsperiode de bestuurderskaart betaalt, op voorwaarde dat de begindatum van de bestuurderskaart zich situeert in de tewerkstellingsperiode bij een werkgever behorend tot deze vermelde subsectoren.
De werkgever kan nadien de terugbetaling vragen aan het Sociaal Fonds voor de bestuurderskaarten, afgeleverd aan zijn arbeiders.
Deze terugbetaling kan gevraagd worden voor alle bestuurderskaarten, afgeleverd sinds 5/08/2005. Het aanvraagformulier voor de terugbetaling van de retributie van de bestuurderskaarten kan gedownload kunnen worden via de website . van het Sociaal Fonds voor Werklieden van de Ondernemingen der Openbare en Speciale Autobusdiensten en Autocardiensten .
Als u vragen hebt over deze specifieke procedure, kan u deze doormailen naar info@sociaalfondssocial.be

De digitale tachograaf werkt in combinatie met tachograafkaarten.

De tachograaf registreert o.a.:

• De rij- en rusttijden van de chauffeur;
• De snelheid van het voertuig;
• De gereden afstand;
• De verschillende soorten werkzaamheden zoals rijtijd, beschikbaarheidstijd, overige werktijd, werkonderbrekingen en rusttijd;
• De onregelmatigheden.

De gegevens worden op twee manieren opgeslagen: in het geheugen van het apparaat en op de persoonlijke tachograafkaart van de chauffeur. Deze bestuurderskaart houdt per chauffeur de rij- en rusttijdgegevens bij van minimaal 56 dagen (in de meeste gevallen worden de gegevens 6 tot 9 maanden bijgehouden). Het apparaat zelf registreert de totaalgegevens van het voertuig van minimaal de afgelopen 365 dagen.Verder bevat de digitale tachograaf een snelheidsmeter die door middel daarvan de snelheden op twee wijzen registreert:

• De snelheid per seconde over de laatste 168 uur rijtijd. Dit kan van belang zijn voor een ongevalsanalyse.
• De overschrijdingen langer dan één minuut van de instelsnelheid van de snelheidsbegrenzer.

De bestuurderskaart registreert de activiteiten van iedere chauffeur afzonderlijk. De rij- en rusttijden zijn direct van het display af te lezen. Is de maximale ononderbroken rijtijd bijna bereikt, dan is er een visueel of sonorisch waarschuwingssignaal. ( zie evenwel vraag n°36)
Het bedrijf als gebruiker van dit voertuig moet met behulp van de eigen bedrijfskaart alle opgeslagen gegevens uit het massageheugen van de digitale tachograaf downloaden. Die gegevens kunnen bijvoorbeeld ook nuttig zijn voor de bedrijfsadministratie. ( zie ook vragen 14, 15, 17 en 18)
Voor de controlerende inspecteurs bestaat een speciale controlekaart. Daarmee hebben ze toegang tot alle gegevens die in de digitale tachograaf zijn opgeslagen.
Ook om de digitale tachograaf te kunnen activeren of ijken is een speciale werkplaatskaart noodzakelijk.

De bestuurderskaart is de persoonlijke kaart van een chauffeur die alleen zijn eigen rij- en rusttijden en activiteiten registreert. Dit gebeurt met behulp van de digitale tachograaf.

Als de chauffeur overstapt op een ander voertuig met een digitale tachograaf, moet de chauffeur zijn bestuurderskaart in de tachograaf van dat voertuig stoppen. De registratie wordt voortgezet, waarbij de rijtijd met het vorige voertuig wordt meegenomen in de berekening van de totale rijtijden. Ook als een chauffeur overstapt op een voertuig met een analoge tachograaf blijft de bestuurderskaart een rol spelen in de handhaving. De rijtijden van tachograafschijven en bestuurderskaart moeten dan gecombineerd worden. (zie ook vraag 9)

Wanneer de bestuurder rijdt met een voertuig dat is uitgerust met een analoge tachograaf en dus uitsluitend nationaal vervoer verricht, moet hij op verzoek van de controleambtenaren bij een wegcontrole de volgende documenten kunnen tonen:

• de registratiebladen van de dag zelf en die welke de bestuurder de voorafgaande 56 dagen heeft gebruikt;
• de bestuurderskaart, indien hij houder is van een dergelijke kaart;
• alle handmatig opgetekende gegevens en afdrukken van de dag zelf en van de voorafgaande 56 dagen, zoals vereist uit hoofde van de Verordening nr. 165/2014 en Verordening (EG) nr. 561/2006

Wanneer de bestuurder rijdt met een voertuig dat is uitgerust met een digitale tachograaf, moet hij op verzoek van de controleambtenaren bij een wegcontrole de volgende documenten kunnen tonen:

• de bestuurderskaart waarvan hij houder is;
• alle handmatig opgetekende gegevens en afdrukken van de dag zelf en van de voorafgaande 56 dagen, zoals vereist uit hoofde van de Verordening (EEG) nr .165/2014 en Verordening (EG) nr. 561/2006;
• de registratiebladen voor de periode van de dag zelf en van de voorafgaande 56 dagen en waarin hij heeft gereden met een voertuig dat is uitgerust met een analoge tachograaf.

1. Het verlies of diefstal van een bestuurderskaart moet het voorwerp uitmaken van een verklaring van onvrijwillige buitenbezitstelling bij de politie.
   
   
   Opgelet: Bij diefstal van de bestuurderskaart moet volgens art29.2 van de Verordening 165/2014 OOK aangifte gedaan worden bij de bevoegde autoriteiten van het land waar de diefstal zich heeft voorgedaan. Dit wordt aangeraden om o.a. bij een wegcontrole een bijkomende rechtvaardiging te kunnen voorleggen voor het niet kunnen tonen van de bestuurderskaart. Bij verlies van de bestuurderskaart in het buitenland wordt deze verplichting niet als dusdanig voorzien in de Verordening en volstaat een aangifte bij de bevoegde autoriteiten van het land dat de kaart heeft uitgegeven.
2. De chauffeur moet binnen zeven dagen nadat de bestuurderskaart verloren of gestolen is een aanvraag doen tot vervanging. Deze aanvraag moet ingediend worden bij de dienst Digitach (p/a ITLB). Het attest van onvrijwillige buitenbezitstelling wordt bij deze aanvraag gevoegd. Van zodra deze aanvraag verwerkt is, wordt deze bestuurderskaart als verloren of gestolen vermeld via de Europese centrale databank.
3. Zolang de chauffeur niet over een nieuwe bestuurderskaart beschikt, dient hij de rij- en rusttijden bij te houden met behulp van print-outs uit de digitale tachograaf. Vanaf 1 mei 2006 moet de bestuurder ZOWEL bij het begin van zijn rit een afdruk van de gegevens van het door hem bestuurde voertuig maken waarop hij zijn naam, nummer van zijn bestuurderskaart of rijbewijs vermeldt EN zijn handtekening plaatst EN op het einde van zijn rit een afdruk maken van de gegevens over de perioden die door de tachograaf zijn geregistreerd en opnieuw de gegevens vermelden die zijn identificatie mogelijk maken.
4. De bestuurder kan gedurende ten hoogste vijftien kalenderdagen of gedurende een langere periode als dit noodzakelijk is om het voertuig naar het bedrijf terug te rijden, zonder zijn kaart blijven rijden, mits hij het feit dat hij zijn kaart tijdens die periode niet kan tonen of gebruiken kan rechtvaardigen.
5. Van zodra de aanvraag tot vervanging van de bestuurderskaart verwerkt is, wordt de status van deze bestuurderskaart door de Dienst DIGITACH als verloren of gestolen vermeld. Deze status is ten allen tijde consulteerbaar door alle controle-instanties via de Europese centrale databank TACHONET en is daarom onherroepbaar. Het gebruik van een verloren of gestolen gemelde bestuurderskaart is strafbaar gesteld met een te innen geldsom overeenkomstig het K.B. van 19 juli 2000 betreffende de inning en de consignatie van een som bij het vaststellen van sommige inbreuken inzake het vervoer over de weg. Bij het terugvinden van een dergelijk verloren of gestolen gemelde kaart, moet deze kaart zo snel mogelijk aan de Dienst DIGITACH worden teruggestuurd om onregelmatigheden of (poging tot) fraude met deze kaart uit te sluiten of te voorkomen.

1. Het is sterk aan te bevelen dat in deze gevallen de gebruiker van dit voertuig voorafgaand aan de verkoop of ter beschikking stelling in onderaanneming van dit voertuig de gegevens in het geheugen van de digitale tachograaf vergrendelt met behulp van zijn bedrijfskaart omwille van het verhinderen van inzage door de opvolgende gebruiker van de gegevens van de vorige onderneming of de vorige bestuurder(s).
2. Bij elke verkoop of ter beschikking stelling in onderaanneming op een termijn van meer dan 2 maanden is de onderneming wettelijk verplicht om voorafgaandelijk de gegevens van het geheugen van de digitale tachograaf te downloaden voor controle-doeleinden.
3. Bovendien moet bij wijziging van nummerplaat van het voertuig het voertuig opnieuw worden aangeboden bij een erkende werkplaats voor het invoeren van de wijziging van de nummerplaat in het geheugen van de digitale tachograaf.

Aangezien een chauffeur maar één geldige bestuurderskaart tegelijk kan bezitten, worden alle gegevens betreffende zijn prestaties op deze bestuurderskaart opgeslagen. Dit betekent dat, indien een chauffeur zich aanbiedt voor een opdracht bij werkgever B na een opdracht bij werkgever A, de werkgever B verplicht is voorafgaandelijk aan het geven van een opdracht voor deze bestuurder de rij-en rusttijdprestaties van deze bestuurder te verifiëren en in functie van deze prestaties de chauffeur een aangepaste ritplanning te geven.

De in het geheugen van de voertuigunit opgeslagen gegevens worden overgebracht naar een beveiligd extern medium ten minste om de twee maanden te rekenen vanaf de laatste overbrenging.

Indien het voertuig uit het verkeer wordt genomen of ter beschikking gesteld van een ander bedrijf in enigerlei vorm, worden de in het geheugen van de voertuigunit opgeslagen gegevens overgebracht voor de lopende periode sinds de laatste overbrenging.

Het bedrijf bewaart de overgebrachte gegevens ten minste vijf jaar.

De overgebrachte gegevens uit het geheugen van de voertuigunit van alle voertuigen van een zelfde bedrijf worden bewaard op een zelfde beveiligde plek waartoe slechts gerechtigde personen toegang hebben.

De overbrenging noch de bewaring van de gegevens mag deze wijzigen of aantasten.

De in het geheugen van de bestuurderskaart opgeslagen gegevens worden overgebracht naar beveiligde externe media ten minste om de eenentwintig dagen vanaf de laatste overbrenging.

Het woord "dagen" moet begrepen worden als "elke kalenderdag waarop de kaart wordt gebruikt of waarvoor de bestuurder handmatig activiteiten heeft ingevoerd."

De in het geheugen van de bestuurderskaart opgeslagen gegevens worden overgebracht voor de lopende periode sinds de laatste overbrenging, wanneer de bestuurder zijn activiteiten binnen het bedrijf stopzet of vóór de kaart voor vervanging of vernieuwing naar de bevoegde instelling teruggestuurd wordt.

Het bedrijf bewaart de overgebrachte gegevens ten minste twee jaar.

De overgebrachte gegevens uit het geheugen van de bestuurderskaart van alle door dit bedrijf tewerkgestelde bestuurders worden bewaard op een zelfde beveiligde plek waartoe slechts gerechtigde personen toegang hebben.

De overbrenging noch de bewaring van de gegevens mag deze wijzigen of aantasten.

De wetgeving voorziet inderdaad dat de in het geheugen van de bestuurderskaart opgeslagen gegevens worden overgebracht naar beveiligde externe media ten minste om de eenentwintig dagen vanaf de laatste overbrenging. De controle-instanties hebben de bevoegdheid het niet-naleven van deze reglementering (het ontbreken van dergelijke gegevens) op basis van de concrete omstandigheden te beoordelen.

Op de bestuurderskaart, die door de Belgische kaartuitgevende instantie wordt uitgegeven zijn o.a. de volgende gegevens op de chip van de kaart vastgelegd. Deze gegevens moeten o.a. een nauwkeurige identificatie van de chauffeur mogelijk maken.

Kaartidentificatiegegevens:

• kaartnummer;
• code van de lidstaat van afgifte en benaming van de kaartuitgevende instantie;
• datum van start en einde van geldigheid van de kaart;
• datum waarop de kaart werd uitgegeven.

Identificatiegegevens van de chauffeur (kaarthouder):

• de naam van de chauffeur;
• de voorna(a)m(en) van de chauffeur;
• geboortedatum;
• voorkeurstaal.

Rijbewijsgegevens:

• lidstaat en autoriteit van afgifte;
• rijbewijsnummer (op het moment van afgifte van de kaart).

De bestuurderskaart registreert de volgende gegevens van tenminste 28 dagen per kalenderdag:

• datum en tijd van het eerste gebruik van het voertuig;
• kilometerstand van het voertuig bij het eerste gebruik;
• datum en tijd van het laatste gebruik van het voertuig;
• kilometerstand van het voertuig bij het laatste gebruik;
• kentekennummer en lidstaat waar het voertuig ingeschreven is;
• de totale afstand die de bestuurder gedurende deze dag heeft afgelegd;
• de status van de bestuurders (alleen/met ploeg);
• e activiteiten (rijden, beschikbaarheid, werken, onderbreking/rust).

Tevens worden hier ook de gegevens betreffende de handmatige invoer opgeslagen:

• de datum en tijd van de invoer;
• de soort activiteit;
• het ingevoerde land (en de ingevoerde regio).

Zowel de gegevens vanuit het massageheugen van de digitale tachograaf als vanuit de chip van de bestuurderskaart moeten regelmatig overgebracht worden.

Verschillende oplossingen zijn hiervoor door gespecialiseerde ondernemingen ontwikkeld en zullen nog verder ontwikkeld worden. Deze oplossingen zijn divers, moduleerbaar en afhankelijk van de vrije keuze van de onderneming in kwestie. Bijgaand wordt een onderscheid gemaakt naargelang de overdracht van gegevens gebeurt vanuit het massageheugen van de digitale tachograaf en/ of de chip van de bestuurderskaart of uitsluitend vanuit de chip van de bestuurderskaart.

1. Overdracht van gegevens vanuit het massageheugen van de digitale tachograaf en de chip van de bestuurderskaart

Het overbrengen (downloaden) van de gegevens vanuit het massageheugen van de digitale tachograaf kan uitsluitend geïnitieerd worden met een bedrijfskaart. Indien de bestuurderskaart in de digitale tachograaf werd ingebracht, kunnen de gegevens vanuit de chip van deze kaart eveneens mee gedownload worden.

Daarnaast zijn bijkomende hulpmiddelen noodzakelijk, enerzijds bestemd voor het verrichten van de overdracht van de gegevens zelf en anderzijds voor het archiveren van deze gegevens voor controledoeleinden of voor de verwerking van de loonberekening en de analyse en opvolging van de ritplanningen.

1.1.Hulpmiddelen voor het verrichten van de overdracht van de gegevens

Deze hulpmiddelen zijn ondermeer een downloadtool of een speciale kabel voor de verbinding tussen de digitale tachograaf en een computer. Een downloadtool kan een speciaal type memorystick zijn met een tachograafaansluiting (al dan niet met USB-poort) en voorzien van een downloadprogramma en met een geheugencapaciteit om tijdelijk data op te slaan.

Wanneer een boordcomputer in het voertuig is ingestalleerd kunnen deze gegevens ook via 5G of WIFI-communicatie doorgestuurd worden naar een server die ter beschikking staat van het bedrijf.

Ook boordcomputerleveranciers hebben specifieke toepassingen op hun boordcomputers ontwikkeld in samenspraak met de tachograafproducenten, maar ook de tachograafproducenten zelf ontwikkelen on board units (OBU), waardoor het mogelijk wordt zowel data van de chauffeurskaart als data vanuit het massageheugen van de digitale tachograaf naar de onderneming te verzenden..

Voor het doorsturen van de data vanop de bestuurderskaart is geen bedrijfskaart nodig. Voor het doorsturen van de data vanuit het massageheugen is een (logische of fysische) toegang tot een bedrijfskaart noodzakelijk.

1.2. Hulpmiddelen voor het archiveren van de gegevens voor controledoeleinden of voor de verwerking van de loonberekening en de analyse en opvolging van ritplanningen.

Specifieke oplossingen zijn hiervoor beschikbaar met mogelijkheden die afhankelijk zijn van het doel van deze opslag: ofwel betreft het softwarepakketten die bij aankoop of bij abonnement in vrij beheer ter beschikking zijn bij de onderneming zelf ofwel betreft het een WEB-dienst die aangeboden wordt door een gespecialiseerde onderneming met een log-in paswoord.

2. Overdracht van gegevens uitsluitend vanuit de chip van de bestuurderskaart.

Een bestuurderskaart kan ook uitgelezen worden o.a. voor downloaddoeleinden door een kaartlezer (card reader) die door de onderneming ter beschikking wordt gesteld van de bestuurders. Daarnaast zijn ook de oplossingen, voorzien onder 1.2 hierboven, eveneens noodzakelijk.

De totaaloplossingen, zijnde de softwarepakketten, downloadtools, enz., die momenteel op de markt zijn gebracht, zijn ondermeer ontwikkeld door gespecialiseerde ondernemingen en door de tachograafproducenten zelf.

Het overzicht van de aangeboden oplossingen die ontwikkeld werden is hier op deze site niet limitatief. Deze vermelding houdt in geen enkel geval een kwaliteitsoordeel in van de oplossing zelf. De controle-instanties hebben nl. de bevoegdheid het beoordelen van deze oplossing in functie van het naleven van de download- en archiveringsverplichting op basis van de concrete omstandigheden te beoordelen.

De producenten van de digitale tachografen die momenteel op Europees niveau gehomologeerd zijn en die momenteel een totaaloplossing voor download- en archiveringsdoeleinden aanbieden, worden in België vertegenwoordigd door de volgende verkoopsagenten:

• RAUWERS NV, verkoopsagent in België voor het type van digitale tachograaf van Siemens VDO Automotive AG / DTCO 1381, Navezstraat 78-86, B-1000 Brussel, +32(02)/240.09.00
• PHELECT bvba, verkoopsagent in België voor Stonerigde El. AB/SE 5000, Zoning Industriel des Plénesses, Route des Trois Entités 15, B-4890 Thimister-Clermont, +32(0)87/56 02 74.

De controlerende ambtenaar kan met zijn controlekaart alle gegevens van de afgelopen 365 dagen terugvinden op de digitale tachograaf. Zo kan hij bijvoorbeeld het gebruik van een ongeldige kaart, onderbreking van de stroomvoorziening of poging tot inbreuk op de beveiliging zien of alle gegevens opvragen van iedere bestuurder die met dat voertuig heeft gereden van om het even door welke onderneming deze bestuurder werd tewerkgesteld.

Gedurende de tijd dat de digitale tachograaf niet of gebrekkig werkt, brengt de bestuurder de gegevens betreffende de tijdgroepen, voor zover de digitale tachograaf deze niet meer correct registreert of afdrukt, op een bij de bestuurderskaart te voegen bijzonder blad waarop hij de gegevens vermeldt waardoor hij kan worden geïdentificeerd (naam en/of nummer van zijn rijbewijs en nummer van zijn bestuurderskaart), voorzien van zijn handtekening.

De bestuurder is verplicht een bestuurderskaart te gebruiken op een voertuig dat uitgerust is met een digitale tachograaf. Als de bestuurder bij een bedrijf werkt die zowel voertuigen gebruikt die uitgerust zijn met digitale tachografen als met analoge tachografen en toch enkel de beschikking krijgt over voertuigen met een analoge tachograaf, is de bestuurderskaart voor die chauffeur niet verplicht, maar wordt de rotatiemogelijkheid in de planning van die bestuurder beperkt.

Anderzijds, als de chauffeur toch reeds houder is van een bestuurderskaart, is hij op basis van de Verordening n° 165/2014 gehouden deze kaart altijd bij zich te houden in het voertuig, ook al bestuurt hij een voertuig dat uitgerust is met een analoge tachograaf. ( zie vraag n°9 infra)

Sinds 11 APRIL 2007 is de Verordening (EG) nr 561/2006pdf 421,5 KB van toepassing.

Ook de lijst van vrijstellingen en afwijkingenpdf 237,2 KB is aangepast (laatste aanpassing op basis van de geconsolideerde Verordening 165/2014 van 4 februari 2014)

Wanneer een digitale tachograaf werd geïnstalleerd in een voertuig, maar het vervoer of het voertuig is vrijgesteld van het gebruik van de tachograaf, dan moet men de functie "out" of scope of Niet van toepassing, die voorzien is op het toestel, activeren.

De geheugencapaciteit van de chip van de bestuurderskaart is voorzien om de verschillende prestaties van de bestuurder gedurende minstens 56 dagen op te slaan. Het massageheugen van de digitale tachograaf zelf is voorzien om o.a. de data van alle bestuurders die met dat voertuig hebben gereden gedurende 365 dagen op te slaan.

De opslag in het geheugen van de chip van de bestuurderskaart of in het geheugen van de digitale tachograaf is evenwel circulair georganiseerd; dat betekent dat de meest actuele gegevens de oudste opgeslagen gegevens automatisch overschrijven. Hierdoor wordt er verzekerd dat altijd de nieuwste gegevens die relevant zijn voor het naleven van de rij- en rusttijden worden opgeslagen en hierdoor is het daarom ook verplicht de opgeslagen gegevens regelmatig te downloaden. ( zie vragen 13 en 14)

Ja, een chauffeur die een voertuig bestuurt dat uitgerust is met een digitale tachograaf is inderdaad verplicht een bestuurderskaart te gebruiken, wanneer het voertuig en het vervoer in kwestie onderworpen is aan de naleving van de Verordening (EEG) n° 561/2006 inzake de registratie van de rij-en rusttijden.

Bovendien is het verplicht dat een onderneming een bedrijfskaart gebruikt, vermits art.34§1 van het K.B. van 17-10-2016 voorschrijft dat de in het geheugen van de voertuigunit opgeslagen gegevens naar een beveiligd extern medium ten minste om de twee maanden te rekenen vanaf de laatste overbrenging moeten worden overgebracht. Deze overbrenging kan enkel maar geïnitieerd worden mits het inbrengen van een bedrijfskaart in de digitale tachograaf.

Om die reden is dan ook de onderneming opgericht onder de vorm van een eenmanszaak verplicht een bedrijfskaart op naam van de eenmanszaak aan te vragen. De aanvraag van een bedrijfskaart gebeurt na validatie door de Dienst Digitach van het ondernemingsnummer, dat aan alle ondernemingen werd toegekend. Dit nummer is opgeslagen in de Kruispuntbank voor Ondernemingen en is in feite samengesteld uit het BTW-nummer dat voorafgegaan wordt door een O of een 1.

Naast de typische functionaliteit van de bedrijfskaart kan deze ook gebruikt worden voor het blokkeren van inzage en overbrenging door andere gebruikers van de data die toebehoren aan de eenmanszaak in de gevallen dat voertuig verhuurd of verkocht wordt.

Het is toegelaten dat een bedrijf over meerdere bedrijfskaarten per ondernemingsnummer kan beschikken.

Verdere informatie over de mogelijkheden van overbrenging en opslag op beveiligde externe media kan verkregen worden bij de gespecialiseerde ondernemingen of de verkoopsagenten van de digitale tachograafapparatuur. (zie vraag N°18)

Het is wettelijk verplicht dat een onderneming over minstens één bedrijfskaart per ondernemingsnummer beschikt ( zie vraag 25).

Het is evenwel toegelaten dat een onderneming meerdere bedrijfskaarten per ondernemingsnummer kan aanvragen.

Het aantal bedrijfskaarten dat aangevraagd kan worden, moet worden aangegeven in het daartoe voorziene vakje op het aanvraagformulier voor een bedrijfskaart of in de online aanvraagportaal. Op elk ogenblik kunnen evenwel bijkomende bedrijfskaarten besteld worden.

Hoeveel bedrijfskaarten een onderneming evenwel nodig heeft of zal hebben, is een vraag die elk bedrijf individueel moet beantwoorden.

Het totale aantal benodigde bedrijfskaarten per onderneming moet nl. geëvalueerd worden in functie van:

• het aantal voertuigen, dat binnen het bedrijf uitgerust is met een digitale tachograaf
• het gemak waarmee men operationeel wil omspringen in het overbrengen van de data vanuit de bestuurderskaarten of vanuit het massageheugen van de digitale tachograaf en
• eventueel de frequentie waarmee sommige bestuurders meerdere weken niet naar de standplaats van het voertuig terugkeren en dit gekoppeld aan de bereidheid van het bedrijf om deze bestuurders te voorzien in een bedrijfskaart en in technische ondersteuning voor het overbrengen van de geregistreerde gegevens.

Het is evenwel hoegenaamd niet verplicht om evenveel bedrijfskaarten te hebben als voertuigen uitgerust met een digitale tachograaf of als bestuurders uitgerust met een bestuurderskaart.

Let op: de bedrijfskaart is technisch niet voorzien voor het capteren van de registraties van rij-en rusttijden en kan dus hoegenaamd niet gebruikt worden als vervanging van een bestuurderskaart.

1. De periodes van stilstand van het voertuig tijdens de rijperiodes van de chauffeur.

De periodes van stilstand van het voertuig tijdens de diensttijd of dagtaak van de chauffeur moeten nog altijd door de chauffeur zelf via de aanwezige pijltoetsen op het apparaat in overeenstemming met zijn effectieve activiteiten (werktijd, beschikbaarheidstijd of rusttijd) worden geregistreerd.

Deze eventuele opties of mogelijkheden voor een registratie van een periode van stilstand van een voertuig als rusttijd by default ontneemt evenwel op geen enkel moment de verantwoordelijkheid van de chauffeur op basis van de Verordening (EG) n° 165/2014 om zijn activiteiten door de digitale tachograaf te laten registreren in overeenstemming met zijn effectieve tijdsbestedingen.

2. Bij begin van de diensttijd of een rit van een chauffeur in een voertuig dat uitgerust is met een digitale tachograaf.

Wanneer de chauffeur aan het begin van de dienst zijn bestuurderskaart inbrengt en wanneer hij zijn kaart weer opvraagt moet hij het land opgeven, waarin hij zich op dat moment bevindt. In geval van inbreng of opvragen van de bestuurderskaart in Spanje moeten daarnaast ook de landregio’s worden geselecteerd.

Wanneer de chauffeur bepaalde andere activiteiten, die hij voor of na zijn rijtijd, maar gedurende zijn diensttijd heeft verricht, in de digitale tachograaf wil toevoegen, moet hij de periodes in UTC-tijd (Universal Time Coordinated) invoeren. De UTC-tijd is de standaardtijd, die overeenstemt met de tijdzone van de nulmeridiaan van Greenwich. De UTC-tijd is in België één uur, en met zomertijd twee uur minder, dan de lokale tijd.

Op alle print-outs wordt altijd UTC-tijd gebruikt.

3. Bij het begin van het gebruik van een voertuig dat uitgerust is met een digitale tachograaf binnen een bepaalde onderneming

Om het gebruiksgemak van downloadtools of ondersteunende software voor archiverings-of verwerkingsdoeleinden (zie vragen 17 en 18) van de data die door de digitale tachograaf worden geregistreerd te faciliteren is het sterk aanbevolen om de bedrijfskaart van dat bedrijf in de digitale tachograaf in te brengen onmiddellijk bij het in dienst nemen of gebruiken van het betrokken voertuig door een chauffeur van het betrokken bedrijf en d.m.v de bedrijfskaart een vergrendeling (lock-in) te activeren voor de in de toekomst te registreren gegevens. Door deze lock-in kunnen de data van de chauffeurs op een meer eenvoudiger manier worden gerepertorieerd binnen de vergrendeling d.m.v de bedrijfskaart toebehorend aan dat bedrijf en kunnen de downloadprogramma's gemakkelijker worden geïnitialiseerd en geconfigureerd.

4. Bij het vrijwillig gebruik van ander telematicatoestel (black box systeem, commercieel opvolgingssysteem voor activiteiten van chauffeurs) naast of in combinatie met het wettelijk verplicht gebruik van de digitale tachograaf.

Bepaalde bedrijven willen naast de wettelijk verplichte digitale tachograaf ook bijkomende opvolgingssystemen voor hun chauffeurs in het voertuig installeren en dit uitsluitend op vrijwillige basis of op vraag van de bepaalde opdrachtgevers.

Deze praktijk is uiteraard toegelaten op voorwaarde dat dit in een arbeidsreglement naar de werknemers toe wordt medegedeeld, maar toch moet er op gewezen worden dat in het kader van de controle van de naleving van de rij-en rusttijden het enig wettelijk aanvaarde bewijsmateriaal naar controle-instanties de registraties zijn die door de tachograaf zijn gecapteerd.

Dit antwoord vereist een differentiatie naargelang de invalshoek van waaruit een persoon met de digitale tachograaf wordt geconfronteerd en naargelang de wijze waarop de opleiding didactisch opgebouwd is.

Men kan onder andere de volgende invalshoeken onderscheiden:

• het operationeel gebruik van de digitale tachograaf door een chauffeur;
• het operationeel gebruik van de digitale tachograaf door een wagenparkbeheerder of een onderneming, inclusief het omgaan met de toepassingen voor het beheer en archiveren van geregistreerde data en de toepassingen voor loonverwerking en opvolging van ritplanningen op basis van deze data;
• het operationeel gebruik van de digitale tachograaf door een wegcontroleur en/of bedrijfscontroleur,
• het operationeel gebruik van de digitale tachograaf door een erkende werkplaats, inclusief de technische aspecten verbonden aan het activeren en ijken van de digitale tachograaf en het downloaden van de geregistreerde data;

Elke invalshoek heeft voor de opbouw van de opleiding een eigen benadering en dus ook een eigen oplossing.

Deze opleidingen worden ofwel

• ad hoc door gespecialiseerde ondernemingen gegeven op vraag van de klant vanuit zijn specifieke invalshoek;
• ad hoc door de sociale partners, sectorfondsen, kamers van koophandel of door gespecialiseerde ondernemingen en lesgevers aangeboden;

Anderen zijn ontwikkeld als een zelfstudiepakket en nog andere zullen zeker nog verder ontwikkeld worden in het kader van de periodieke opleiding voor chauffeurs.

Al deze oplossingen zijn divers, moduleerbaar en afhankelijk van de keuze van de onderneming in kwestie en uiteraard geïnspireerd door een efficiënt gebruik van de tachograaf in het belang van de verkeersveiligheid in al haar aspecten.

Wat betreft de aspecten inzake het omgaan met de toepassingen voor het beheer, archiveren, opvolging van de geregistreerde data door de wagenparkbeheerder of de onderneming in een kader van een dienst naverkoop kan er verwezen worden naar het antwoord op vraag 18 en de opleidingssessies die regelmatig door deze ondernemingen worden aangeboden.

Wat betreft de wettelijk verplichte opleiding voor werkplaatsen om door de overheid erkend te worden als werkplaats voor het activeren en ijken van de digitale tachograaf kan er verwezen worden naar:

• RAUWERS SA, averkoopsagent in België voor het type van digitale tachograaf van Siemens VDO Automotive AG / DTCO 1381, Navezstraat 78-86, B-1000 Brussel +32(02)/240.09.00
• Phelect bvba, verkoopsagent in België voor Stonerigde El. AB/SE 5000, Zoning Industriel des Plénesses, Route des Trois Entités 15, B-4890 Thimister-Clermont, +32.(0)87/56 02 74.

Dit antwoord wordt gebaseerd op de Europese regelgeving, waar in bijlage van de Verordening wordt vermeld dat het rijbewijsnummer dat op de bestuurderskaart wordt gepersonaliseerd dat nummer moet zijn dat op het moment van afgifte van de bestuurderskaart overeenstemt met een geldige rijbewijscategorie voor de toewijzing van zijn bestuurderskaart.

Noch de Europese, noch de nationale wetgeving leggen evenwel de verplichting op om de bestuurderskaart te vervangen bij wijziging van alleen maar het rijbewijsnummer dat nadien tijdens de geldigheidsperiode van de bestuurderskaart wordt toegekend door toevoeging van een andere rijbewijscategorie op zijn rijbewijs of bij vernieuwing van zijn lopende rijbewijscategorie door een medische keuring of bij het uitreiken van een duplicaat van dit rijbewijs.

Op basis van deze redenen moet een bestuurderskaart niet enkel om reden van de wijziging van het rijbewijsnummer of toevoeging van een rijbewijscategorie op het rijbewijs van de bestuurder worden vervangen.

De controle-instanties hebben evenwel wel de bevoegdheid het niet-naleven van de reglementering inzake het rijden van een voertuig zonder geldig rijbewijs of zonder aangepaste rijbewijscategorie tijdens een wegcontrole op basis van de concrete omstandigheden te beoordelen en dit onafhankelijk van het feit of de bestuurderskaart, waarop een ander rijbewijsnummer is vermeld, nog steeds geldig is of niet.

De digitale tachograaf registreert effectief de gegevens op basis van de UTC-tijd, die als parameter moet ingebracht worden tijdens de ijking van de tachograaf door een erkende werkplaats.

De UTC-tijd is de standaardtijd, die overeenstemt met de tijdzone van de nulmeridiaan van Greenwich. De UTC-tijd is in België één uur, en met zomertijd twee uur minder, dan de lokale tijd. Op alle print-outs wordt altijd UTC-tijd gebruikt.

De tijd die op het display wordt getoond kan naargelang de chauffeur worden aangepast en is op zich niet als een wettelijke referentie te beschouwen, maar enkel als gebruiksgemak voor de chauffeur, met dien verstande evenwel hij toch moet opletten, mocht hij manueel gegevens in de tachograaf inbrengen, hij deze gegevens moet inbrengen in UTC-tijd en niet op basis van de door hem aangepaste displaytijd.

De garage of atelier kan u daarbij helpen of op basis van de gebruikershandleiding die door hen is meegeleverd in functie van het merk van de digitale tachograaf.

Nee, in geen enkel geval!

De bestuurderskaart is persoonlijk een werkinstrument voor de chauffeur en mag niet worden ingehouden door de werkgever bij vrijwillig vertrek of ontslag van de chauffeur. De werkgever is uiteraard verantwoordelijk als burgerrechtelijke aansprakelijke partij voor de activiteiten en de eventuele inbreuken die op de bestuurderskaart zijn terug te vinden, maar enkel voor de activiteiten tot op de datum van vrijwillig vertrek en/of ontslag en die uiteraard toegewezen kunnen worden aan activiteiten in opdracht van deze werkgever.

Art 34 §1 van het KB van 17-10-2016 bepaalt nl. dat wanneer de bestuurder zijn activiteiten binnen het bedrijf stopzet, de in het geheugen van de bestuurderskaart opgeslagen gegevens door de werkgever moeten worden overgebracht voor de lopende periode sinds de laatste overbrenging. Na de overbrenging van deze data MOET de kaart worden vrijgegeven aan de werknemer.

Deze regel heeft natuurlijk repercussies op de betaling of terugbetaling van deze bestuurderskaart. Voorlopig is voor deze omstandigheid geen wettelijke regeling voorzien wie moet instaan voor de betaling of terugbetaling van de kaart.

Voorlopig zorgt enkel het Sociaal Fonds voor het goederenvervoer over de weg (PC 140.03) en het Sociaal Fonds voor het personenvervoer voor een sectoriele terugbetaling van de eerste aanvraag van een bestuurderskaart voor de geldigheidsperiode voor de loontrekkende chauffeurs die ingeschreven staan onder de RSZ code 083 en 084.

In alle andere sectoren bestaat voorlopig dergelijke regeling niet. Deze bedrijven hebben dus de discretionaire bevoegdheid om dit onderling tussen werkgever en werknemer te regelen via BIJVOORBEELD een overeenkomst tussen partijen, als dit nodig zou moeten zijn en KAN er bv. in onderling akkoord een clausule worden opgenomen in het arbeidscontract of in het arbeidsreglement dat BIJVOORBEELD de bestuurderskaart wordt betaald door de werkgever, maar met een terugbetalingoptie pro rata de geldigheidsduur die nog rest bij vrijwillig vertrek en/of ontslag van de chauffeur.

De bepalingen, opgenomen in de Sociale Verordening (EG) n° 561/2006 moeten inderdaad nageleefd worden bij elke verplaatsing verricht door een persoon aan het stuur van een voertuig in lege of beladen toestand en die ressorteert onder haar toepassingsgebied, maar dit enkel bij een verplaatsing over voor-openbaar-gebruik-toegankelijke wegen.

Een verplaatsing op een gesloten bedrijfsterrein valt m.a.w. buiten het toepassingsgebied, omdat deze verplaatsing normalerwijze zal gebeuren buiten een voor openbaar gebruik toegankelijke weg.

Dit impliceert dus dat de bestuurder niet verplicht is om zijn activiteiten (rijtijd, werktijd,....) te registreren, want het betreft m.a.w. een vrijgesteld vervoer. Het gebruik van de tachograaf is dus niet nodig voor deze verplaatsing en deze stelling is terecht verdedigbaar, wanneer de bestuurder tijdens zijn dagtaak in het geheel niet op een voor openbaar gebruik toegankelijke weg dit voertuig bestuurt.

Sinds 11 april 2007 is er evenwel een wijziging in regelgeving waarbij de mogelijkheid bestaat op basis van art 4.a van de Verordening 561/2006 dat bepaalde controle-instanties ook het rijden op bedrijfsterreinen zullen interpreteren als deel uitmakend van de dagelijkse rijtijd wanneer deze verplaatsing gebeurde afwisselend met rijden op de openbare weg gedurende de volledige dagtaak van de chauffeur (dus tussen twee wettelijk gekwalificeerde rusttijden).

Maar wat zijn de gevolgen in de praktijk tijdens een wegcontrole voor een chauffeur die tijdens zijn dagtaak (dus tussen twee wettelijk gekwalificeerde rusttijden) zijn voertuig dat uitgerust is met een digitale tachograaf, heeft laten besturen op een buiten voor-openbaar-gebruik- toegankelijke weg door een andere persoon al dan niet tewerkgesteld door het bedrijf die het voertuig gebruikt.

De digitale tachograaf, waarmee dit voertuig is uitgerust, zal nl. altijd deze verplaatsing registreren op basis van het signaal dat via de bewegingssensor van het voertuig wordt gecapteerd en geregistreerd en bewaard wordt door de digitale tachograaf. De geregistreerde data ( in casu duur van deze verplaatsing en de afstand ervan) zullen bovendien minstens een jaar lang in het massageheugen van de digitale tachograaf bewaard blijven.

De meeste types van digitale tachografen hebben als waarschuwingsfunctie een sonorisch of visueel alarmsignaal, wanneer deze tachograaf een verplaatsing van het voertuig waarneemt zonder dat een bestuurderskaart werd ingebracht. Doch in casu heeft deze verplaatsing een vrijgesteld karakter, zodat deze bestuurder niet verplicht was om zijn bestuurderskaart te gebruiken.

Om deze in voorkomende situatie voor de bestuurder hinderlijke sonorische of visuele alarmsignalen (die in deze situatie dus onterecht worden gegeven) te neutraliseren, werd in de menuconfiguratie van de digitale tachograaf voorzien in een functie "OUT (of scope)" of "een verplaatsing buiten het toepassingsgebied van de wetgeving". Wanneer deze functie wordt geactiveerd, wordt het waarschuwingssignaal geneutraliseerd en wordt bovendien het symbool "OUT" verbonden aan de duur van deze geregistreerde verplaatsing. Door de activatie van deze functie "OUT" verliest m.a.w. de tijdsduur van deze verplaatsing de connotatie rijtijd en wordt deze tijd geherkwalificeerd van "rijtijd" naar "tijd besteed aan andere werkzaamheden".

Voorlopige conclusies:

1. De gegevens inzake de duur en afstand van elke verplaatsing door het voertuig worden automatisch geregistreerd en bewaard door de digitale tachograaf;
2. Deze gegevens worden niet gealloceerd aan een persoon, omdat de bestuurderskaart in principe niet verplicht moet ingebracht worden.

Deze situatie geeft m.a.w. aanleiding tot relatief grote rechtsonzekerheid in hoofde van de navolgende bestuurder van dit voertuig, omdat de gegevens i.v.m. verplaatsing op een niet- voor-openbaar-gebruik-toegankelijke weg bij een wegcontrole nooit zullen in overeenstemming kunnen gebracht worden met één of andere registratie op een bestuurderskaart van één of andere bestuurder.

De moeilijkheid is m.a.w. hoe deze navolgende chauffeur een op dat moment en per definitie argwanende controleur kan overtuigen dat :

1. de activatie "Out of scope" hoe dan ook terecht was en
2. wie de chauffeur was die op dat moment de bewuste verplaatsing heeft uitgevoerd.

Een aantal argumenten zouden evenwel kunnen ontwikkeld worden om toe te laten dat een chauffeur langs de weg de controleur overtuigt, zodat de chauffeur niet onnodig veel tijd verliest en de controleprocedure onnodig wordt bemoeilijkt:

1. de chauffeur wijst de controleur op het feit dat omwille van de korte duur en afstand van deze "anonieme" verplaatsing rekening moet gehouden worden met deze parameters om te laten afleiden dat deze verplaatsing noodzakelijkerwijze wel op een bedrijfsterrein moest uitgevoerd zijn voor bijvoorbeeld laad-en losopdrachten of onderhoudsopdrachten en het tijdstip van deze verplaatsing komt min of meer overeen met b.v. een afgetekende laad- of losbon; bovendien kan de print out van deze verplaatsing, die altijd door de digitale tachograaf wordt geregistreerd, afgetekend worden door de persoon die deze verplaatsing heeft uitgevoerd en vermeldt hij zijn naam, voornaam en handtekening (en contactreferenties, indien mogelijk.)
2. Of de magazijnier van het laad- of losadres of de technicus van het bedrijf heeft toch zijn persoonlijke bestuurderskaart ingebracht ( als hij toch een bestuurderskaart heeft); Als de bestuurder een persoon betreft die tewerkgesteld is door een ander bedrijf zou idealiter vooraf ook de lock-in en achteraf de lock-out functie door een bedrijfskaart van dit bedrijf moeten worden gebruikt.
3. Of het bedrijfsterrein heeft een intern badging systeem voor in –en uitgang (of een laadbonaftekening door de magazijnier of een aftekening voor onderhoudsopdracht ) en de printings van dit losadres zijn als mogelijk overtuigingsstuk met de chauffeur meegegeven .bovendien kan de print out van deze verplaatsing, die altijd door de digitale tachograaf wordt geregistreerd, afgetekend worden door de persoon die deze verplaatsing heeft uitgevoerd en vermeldt hij zijn naam, voornaam en handtekening (en contactreferenties, indien mogelijk.)

Of deze argumenten hard te maken zijn voor de rechtbank is een andere vraag en behoort inderdaad enkel tot de bevoegdheid van de rechtbanken die hun oordeel (vonnis of arrest) baseren op de concrete en feitelijke vaststellingen van de verbalisanten op het moment dat het voertuig wordt staande gehouden voor een controle langs de weg).

In de bijlage 1 van de Verordening 1360/2002 worden effectief de gegevens opgesomd die enerzijds worden opgeslagen in de chip van de bestuurderskaart en anderzijds in het massageheugen van de digitale tachograaf.

De gegevens die opgeslagen worden in het massageheugen van de digitale tachograaf betreffen in totaal 15 verschillende rubrieken. Deze gegevens zijn o.a. identificatiegegevens van de voertuigunit en bewegingssensor, beveiligingselementen, gegevens over de activiteiten van de bestuurder, over de kilometerstand, gedetailleerde snelheidsgegevens, voorvallen, fouten, kalibreringsgegevens, bedrijfsvergrendelingen, tijdsafstellingsactiviteiten en overbrengingsactiviteiten....

De gegevens die opgeslagen worden in de chip van de bestuurderskaart betreffen in totaal ook 15 verschillende rubrieken. Deze gegevens zijn o.a. de identificatie van de kaart en veiligheidsgegevens, zoals chipidentificatie, beveilingselementen, kaartidentificatie, identificatie van de kaarthouder en gebruik van de voertuigen, gegevens over de activiteiten van de bestuurder, voorvallen, fouten, controleactiviteiten en kaartsessies...

Art 34 van het KB van 17-10-2016 bepaalt in zeer algemene bewoordingen dat de in het geheugen van de voertuigunit opgeslagen gegevens moeten worden overgebracht naar een beveiligd extern medium ten minste om de twee maanden te rekenen vanaf de laatste overbrenging en de in het geheugen van de bestuurderskaart opgeslagen gegevens ten minste om de eenentwintig dagen vanaf de laatste overbrenging.

Op basis van deze bepaling kan afgeleid worden dat de gegevens, zoals deze zijn opgeslagen in het massageheugen van de digitale tachograaf en in de chip, moeten worden overgebracht zonder onderscheid van soort.

Het enige voorbehoud die ten aanzien van deze zeer algemene verplichting kan worden gemaakt is dat art 10.5 van de Verordening 561/2006 stelt dat enkel de relevante gegevens moeten worden overgebracht.

Daarom kan geargumenteerd worden dat de gegevens opgeslagen in het massageheugen van de digitale tachograaf onder de rubriek "gedetailleerde snelheidsgegevens" geen enkele relevantie vertonen ten aanzien van de controle van de naleving van de rij- en rusttijden van de bestuurders, zodat deze rubriek niet hoeft gedownload te worden, tenzij op uitdrukkelijk verzoek van de overheid in het kader van een ongeval, bv.

Door deze interpretatie wordt ook het tijdsverlies voor de verantwoordelijke van het bedrijf voor het downloaden van de gegevens van het massageheugen aanzienlijk gereduceerd.

Voor het overige worden geen andere specificaties opgelegd op welke wijze de overbrenging moet gebeuren en welke deze externe beveiligde media moeten zijn. Behalve in de Franse en Spaanse wetgeving werd ook het digitaal formaat waarin deze gegevens moeten worden gearchiveerd, niet door de Belgische regelgeving bepaald. Op voorwaarde dus dat de digitale handtekening die vanuit de digitale tachograaf wordt mee gekopieerd tijdens het downloaden, intact is om de authenticiteit van de gearchiveerde gegevens te garanderen, is de leverancier van downloadtools en software oplossingen vrij om een digitaal formaat aan te bieden aan de bedrijven en zijn de bedrijven vrij om het even welk formaat te selecteren voor het archiveren van de data.

De controle-instanties behouden weliswaar wel de volledige discretionaire bevoegdheid om de door de bedrijven gekozen en gebruikte digitale oplossing in functie van het naleven van de download- en archiveringsverplichting op basis van de concrete omstandigheden te beoordelen. De uiteindelijke toetssteen om al dan niet te verplichten om alle ( al dan niet relevante) data te downloaden is het respecteren van het proportionaliteitsbeginsel in hoofde van de controle-instanties en dit ter ondersteuning van hun opsporingsbevoegdheid in het kader van een (vermoeden of poging) van inbreuk.

Op 2 maart 2015 zijn enkele artikelen van de nieuwe tachograafverordening (EU) nr. 165/2014 in werking getreden. Hierbij is enige verwarring ontstaan met betrekking tot het attest "verklaring van activiteiten", soms ook "patronaal attest" genoemd.

De Europese Commissie heeft daarom de volgende verduidelijking verschaft:

• In principe moeten alle activiteiten die niet in de nabijheid van het voertuig verricht worden manueel worden ingegeven voordat de bestuurder opnieuw begint te rijden.
• Indien dit niet mogelijk is omwille van objectieve technische redenen, mag de verklaring van activiteiten gebruikt worden. Indien dit attest correct is ingevuld, dient het aanvaard te worden door de controlediensten.

De Europese Commissie heeft enkele voorbeelden gegeven van situaties waarin het attest gebruikt kan worden:

• gebruik van een digitale tachograaf van de oudere generatie waarbij het niet mogelijk is om voor lange periodes retroactief data in te geven;
• wanneer de bestuurder gedurende lange periodes (vb. 3 weken) ander werk heeft verricht en het een overdreven administratieve last zou zijn om voor heel deze periode manueel de data in te geven.

Besluit: de verklaring van activiteiten is niet afgeschaft doch mag in zeer specifieke gevallen als alternatief gebruikt worden voor de verplichte manuele registraties.

Het dient machinaal ingevuld en ondertekend te worden vóór het begin van elke rit. Het logo of de stempel van de onderneming mag worden aangebracht, maar de gegevens m.b.t. de onderneming dienen niettemin machinaal ingevuld te worden. De keuze van de taal is vrij. Het formulier dient ééntalig te zijn. Het model mag niet gewijzigd worden en het afdrukbare elektronische formulier dient te worden gebruikt. Het formulier moet bewaard worden met de registratiebladen (schijven). Het formulier moet een origineel ondertekend exemplaar zijn. Dus geen (foto)copie, fax,….Slechts één van de vakjes kan aangekruist worden per formulier. Het uur en de datum van het begin van de geldigheid van het formulier evenals het einde ervan (in feite het uur waarop de activiteiten worden hernomen) dienen aangeduid te worden.

De digitale tachograaf voorziet inderdaad in een visuele of sonorische waarschuwingsfunctie, wanneer een chauffeur een reglementair voorziene onderbreking van zijn rijtijd zou moeten nemen.

De tachograafconstructeurs baseren zich voor de configuratie van het protocol van bediening, gebruik en werking van de tachograaf op de wettelijke specificaties, die zijn opgenomen in de Verordening 1360/2002.

Daar wordt de volgende definitie gegeven van rijtijdperiode

n) „rijtijdperiode” wordt in het controleapparaat berekend als 1: de op dat moment verzamelde rijtijden van elke bestuurder afzonderlijk sinds de laatste BESCHIKBAARHEID of RUSTPAUZE of ONBEKENDE periode van 45 minuten of meer (deze periode kan in een aantal periodes van 15 minuten of meer worden opgedeeld). De betreffende berekeningen houden, indien nodig, rekening met eerdere op de bestuurderskaart opgeslagen activiteiten.

Voetnoot 1: Door deze berekeningswijze van de rijtijdperiode en de cumulatieve rusttijd kan het controleapparaat de rijtijdwaarschuwing berekenen. Hiermee wordt niet vooruitgelopen op de wettelijke interpretatie van deze tijden.

Door de Verordening 561/2006 werden evenwel een aantal wijzigingen doorgevoerd aan de begrippen: "onderbreking" en "beschikbaarheidstijd", zonder dat deze wijzigingen ook werden opgenomen in de specificaties voorzien in de Verordening 1360/2002, waardoor er een inconsistentie ontstaan is tussen de twee teksten. Niettemin stond wel al in de definitie, opgenomen in de Verordening, in de voetnoot vermeld dat de berekening van de rijtijdwaarschuwing niet mocht vooruitlopen op de wettelijke interpretatie van deze tijden.

Een concrete aanbeveling naar de chauffeurs zou daarom kunnen zijn dat de rijtijdwaarschuwing op de digitale tachograaf ofwel wordt uitgeschakeld ofwel dat de chauffeurs worden ingelicht dat de waarschuwing geen 100 % zuivere indicatie mag zijn waarop zij hun onderbreking mogen baseren.

Deze vraag is van toepassing tot 30-6-2026, wanneer de nieuwe regelgeving inzake de tachograafplicht voor voertuigen met een M.T.M. van meer dan 2.5 ton in het internationaal vervoer in voege treedt (zie vragen 46-47-48-49)

Duitsland verplicht de naleving van de rij- en rusttijden, zoals bepaald door de Verordening n° 561/2006, eveneens aan bestuurders van voertuigen bestemd voor het vervoer van goederen met een M.T.M. tussen 2.8 ton en 3.5 ton.

Als deze voertuigen zijn uitgerust met een tachograaf, moet de tachograaf gebruikt worden overeenkomstig de voorschriften van Verordening n° 165/2014.

Als het voertuig niet uitgerust is met een tachograaf, (omdat het niet verplicht is door de verordening) moet hij zijn gegevens betreffende zijn prestaties vermelden op een specifiek blad ( datum en begin- en eindduur van zijn prestaties) en de gegevens vermelden die zijn identificatie mogelijk maken.

De automatische registratie door de tachograaf van de grensoverschrijdingen, is voorzien bij versie 2 van de slimme tachograaf. Deze is ingevoerd vanaf 21 augustus 2023 voor nieuw ingeschreven voertuigen. (zie ook vraag 37)

Belangrijke opmerking:

De Europese Commissie heeft recent de volgende verduidelijkingen gegeven:

De nieuwe slimme tachograaf versie 2 (G2V2), die sinds 21 augustus 2023 verplicht is in nieuwe voertuigen, registreert automatisch grenspassages. De bestuurder hoeft deze gegevens dus niet handmatig op zijn kaart op te slaan om te voldoen aan Verordening (EU) nr. 165/2014. Als een dergelijk voertuig langs de weg wordt gecontroleerd, kan de controleur de gegevens van de voertuigunit controleren, ongeacht de generatie/versie van de bestuurderskaart, dus een vervanging van een bestuurderskaart GEN2 versie 1( homologatienummer e4 005) aanvragen enkel en alleen om die reden is dus niet nodig.

Om controles te vergemakkelijken en de duur ervan te verkorten wanneer een bestuurder met een andere tachograafkaart dan een G2V2-kaart de afgelopen 56 dagen met verschillende voertuigen de grens is overgegaan, kan de operator/bestuurder de gegevens van de slimme tachograaf versie 2 downloaden wanneer hij van voertuig wisselt en deze bij zich houden in andere voertuigen, zodat deze gegevens tijdens een controle kunnen worden gedeeld met de controleur.

Ter herinnering: alleen het Europese Hof van Justitie is bevoegd om het recht van de Unie op gezaghebbende wijze te interpreteren.

Er is inderdaad een nieuwe regeling voorzien in het nieuwe Mobility Package dat op Europees niveau van toepassing is geworden:

Nieuw ingeschreven voertuigen moeten vanaf 21 augustus 2023 verplicht uitgerust zijn met de slimme tachograaf versie 2.

Bovendien geldt er een verplichte retrofit voor voertuigen met oudere tachografen die gebruikt worden voor het internationale vervoer (dus niet het nationale vervoer):

• Sinds 1 januari 2025 moeten alle voertuigen die actief zijn in het internationale vervoer en die zijn uitgerust met een analoge of “oude” digitale tachograaf worden voorzien van een slimme tachograaf versie 2.
• Sinds 19 augustus 2025 moeten alle voertuigen die actief zijn in het internationale vervoer en die zijn uitgerust met een slimme tachograaf versie 1 worden voorzien van slimme tachograaf versie 2.

Ja, zeker.

Wanneer een chauffeur houder is van een bestuurderskaart uitgegeven door een andere staat dan België en sinds deze uitreiking ervan zijn woonplaats in België heeft gevestigd en opteert om deze bestuurderskaart te behouden tot het einde van de geldigheid ervan, is dit geen probleem.

Voor de vernieuwing van een dergelijke bestuurderskaart die bijna vervallen is, moet evenwel dezelfde procedure gevolgd worden als bij de eerste aanvraag van een bestuurderskaart van een Belgische bestuurderskaart.

Gelieve evenwel rekening te houden dat bij de aanvraag daartoe, ofwel deze buitenlandse kaart, ofwel minstens een papieren kopie van deze bestuurderskaart bij de aanvraag wordt bijgevoegd. Zoniet zal de aanvraagprocedure worden geblokkeerd en daardoor onnodig tijdsverlies oplopen.

Een papieren kopie van een dergelijke bestuurderskaart die uitgegeven is door een andere Staat dan België, wordt enkel aanvaard wanneer de geldigheid van deze bestuurderskaart MINDER bedraagt dan twee maanden. In het andere geval moet de bestuurderskaart ZELF worden bijgevoegd.

Gelieve steeds een kopie bij te voegen van het rijbewijs uitgegeven door een Lid-Staat van de Europese Unie.

In België worden de nieuwe G2V2 tachograafkaarten uitgereikt vanaf 20 juli 2023.

Deze tachograafkaarten zijn voorzien van een nieuwe chip die compatibel is met alle bestaande versies van digitale tachografen en slimme tachografen die momenteel op de markt zijn en zullen ook werken met de nieuwe slimme tachograaf versie 2 (G2V2). Deze nieuwe chip heeft alle reglementair voorziene functionele, veiligheids- en interoperabiliteitstesten testen doorstaan en is uiteindelijk op 14 juni 2023 op Europees niveau gehomologeerd. De nieuwe kaarten zijn visueel te herkennen door de opdruk van het nieuwe goedkeuringsnummer e4 0024 dat op de achterkant van de kaarten boven de chip is voorzien.

De huidige tachograafkaarten die momenteel in omloop zijn en die nog geldig zijn, zullen ook blijven werken met de slimme tachograaf versie 2. Alle tachograafkaarten, die voor een vernieuwing of een vervanging van een bestaande kaart of voor een eerste keer in België worden aangevraagd, worden vanaf 20 juli 2023 uitgereikt met de nieuwe chip die voorzien is om te werken met de nieuwe slimme tachograaf versie 2. De bestaande tarifering voor de retributies voor deze kaarten blijft evenwel behouden op 65 EUR, btw in, voor een bestuurderskaart, 150 EUR, btw in, voor een bedrijfskaart en 225 EUR, btw in, voor een werkplaatskaart.

Belangrijke opmerking :

De Europese Commissie heeft recent de volgende verduidelijkingen gegeven:

De nieuwe slimme tachograaf versie 2 (G2V2), die sinds 21 augustus 2023 verplicht is in nieuwe voertuigen, registreert automatisch grenspassages. De bestuurder hoeft deze gegevens dus niet handmatig op zijn kaart op te slaan om te voldoen aan Verordening (EU) nr. 165/2014. Als een dergelijk voertuig langs de weg wordt gecontroleerd, kan de controleur de gegevens van de voertuigunit controleren, ongeacht de generatie/versie van de bestuurderskaart, dus een vervanging van een bestuurderskaart GEN2 versie 1( homologatienummer e4 005) aanvragen enkel en alleen om die reden is dus niet nodig.

Om controles te vergemakkelijken en de duur ervan te verkorten wanneer een bestuurder met een andere tachograafkaart dan een G2V2-kaart de afgelopen 56 dagen met verschillende voertuigen de grens is overgegaan, kan de operator/bestuurder de gegevens van de slimme tachograaf versie 2 downloaden wanneer hij van voertuig wisselt en deze bij zich houden in andere voertuigen, zodat deze gegevens tijdens een controle kunnen worden gedeeld met de controleur.

Ter herinnering: alleen het Europese Hof van Justitie is bevoegd om het recht van de Unie op gezaghebbende wijze te interpreteren.

Bij Verordening (EU) nr. 165/2014 zijn slimme tachografen ingevoerd, die verbinding kunnen maken met het wereldwijde satellietnavigatiesysteem (GNSS).

De technische specificaties voor de constructie, het testen, de installatie, de exploitatie en de reparatie van slimme tachografen en tachograafonderdelen zijn uiteengezet in Uitvoeringsverordening (EU) 2016/799 van de Commissie.

Bij Verordening (EU) 2020/1054 van het Europees Parlement en de Raad zijn nieuwe eisen voor de slimme tachograaf ingevoerd, waardoor de technische specificaties ervan moesten worden gewijzigd.

Bij Uitvoeringsverordening (EU) 2021/1228 van de Commissie is Verordening (EU) 2016/799 derhalve gewijzigd om een tweede versie van de slimme tachograaf in te voeren.

Uitvoeringsverordening (EU) 2021/1228 verplicht slimme tachografen om gebruik te maken van de Open Service Navigation Message Authentication (OSNMA) van Galileo, om de authenticatie van door de tachograaf geregistreerde posities mogelijk te maken aan de hand van het wereldwijd satellietnavigatiesysteem Galileo.

OSNMA bevond zich lange tijd in een openbare testfase de dienstverklaring werd opgemaakt op 24 juli 2025.

Om geharmoniseerde test- en typegoedkeuringsvoorwaarden en een geharmoniseerd gedrag van voertuigunits te waarborgen, moet worden gezorgd voor een gemeenschappelijke werking van slimme tachografen van de tweede versie, zowel vóór als na de OSNMA-dienstverklaring.

De initiële tweede versie van slimme tachografen moest worden goedgekeurd op basis van het OSNMA-signal-in-space en het cryptografisch materiaal dat beschikbaar is voor de openbare testfase van de dienst. Om verstoringen voor de bestuurder na de wijziging van het operationele signal-in-space te vermijden, moeten deze tachografen OSNMA negeren tot zij kunnen worden bijgewerkt om volledig gebruik te maken van de OSNMA-dienst. Hierdoor ontstaat een overgangsperiode voor slimme tachografen van de tweede versie met betrekking tot het gebruik van OSNMA.

Deze overgangstachografen moeten beschikken over alle functies die zijn vastgesteld Verordening (EU) nr. 165/2014.

Overgangsvoertuigunits mogen slechts worden gemonteerd in voertuigen die voor het eerst worden geregistreerd tot vijf maanden na de datum van de dienstverklaring van OSNMA.

OSNMA is nu type goedgekeurd door een OSNMA-serviceverklaring die op 24 juli 2025 is gepubliceerd. Vijf maanden na deze publicatie (dus vanaf 24 december 2025) moeten nieuw geregistreerde voertuigen worden uitgerust met een G2V2-tachograaf met OSNMA.

Er is geen aanpassing ( retrofit) van een eerder geïnstalleerde overgangstachograaf (‘G2V2-tachograaf zonder OSNMA’) vereist, zelfs niet nadat de nieuwe verplichting om ‘G2V2 met OSNMA’ in nieuw geregistreerde voertuigen te installeren van kracht wordt (op 24 december 2025).

Voertuigen die voor het eerst worden geregistreerd vanaf 24 december 2025 (vijf maanden na de publicatie van de OSNMA-dienstverklaring op 24 juli 2025) moeten vanaf die datum worden uitgerust met een G2V2-tachograaf met OSNMA.

Voertuigen die vóór 24 december 2025 zijn geregistreerd, kunnen nog steeds worden uitgerust met een overgangstachograaf (‘G2V2 zonder OSNMA’), hoewel de aanbeveling is om een ‘G2V2 met OSNMA’ te installeren zodra een dergelijke tachograaf beschikbaar is.

Op de chip van de nieuwe bestuurderskaart G2V2 zijn de volgende punten toegevoegd:

1. Authenticatiestatus voor posities in verband met plaatsen waar de dagelijkse werkperiode begint en/of eindigt (niet toegankelijk door versie 1 van voertuigunits van de tweede generatie); Een bestuurderskaart slaat de door de bestuurder ingevoerde aanvullende gegevens betreffende de plaatsen op waar dagelijkse werkperioden beginnen en/of eindigen:
   • de datum en het tijdstip van invoer, die volledig identiek moeten zijn aan de datum en het tijdstip die zijn opgeslagen in EF Places onder DF Tachograph_G2,
   • een vlagje dat aangeeft of de positie al dan niet is geauthenticeerd.
2. Authenticatiestatus voor de posities waar de bestuurder drie uren gecumuleerde rijtijd bereikt (niet toegankelijk door versie 1 van voertuigunits van de tweede generatie)
   Een bestuurderskaart bewaart de aanvullende gegevens in verband met de positie van het voertuig waar de gecumuleerde rijtijd een veelvoud van drie uur bereikt
   • de datum en het tijdstip waarop de gecumuleerde rijtijd een veelvoud van drie uren bereikt, die volledig identiek moeten zijn aan de datum en het tijdstip die zijn opgeslagen in EF GNSS_Places onder F Tachograph_G2,
   • een vlagje dat aangeeft of de positie al dan niet is geauthenticeerd.
3. Grensoverschrijdingen (niet toegankelijk door versie 1 van voertuigunits van de tweede generatie)
   De bestuurder slaat de volgende gegevens in verband met grensoverschrijdingen bij het inbrengen van de kaart of als de kaart reeds is ingebracht:
   • het land dat het voertuig verlaat,
   • het land dat het voertuig binnenrijdt,
   • de datum en het tijdstip waarop het voertuig de grens overschrijdt;
   • de positie van het voertuig wanneer het de grens overschrijdt,
   • de GNSS-nauwkeurigheid,
   • een vlagje dat aangeeft of de positie al dan niet is geauthenticeerd,
   • de kilometerstand van het voertuig.
4. Laad- en losverrichtingen (niet toegankelijk door versie 1 van voertuigunits van de tweede generatie)
   De bestuurder slaat de volgende gegevens met betrekking tot laad- en losverrichtingen :
   • het type verrichting (laden, lossen of tegelijkertijd laden en lossen),
   • de datum en het tijdstip van de laad- en/of losverrichting,
   • de positie van het voertuig,
   • de GNSS-nauwkeurigheid, de datum en het tijdstip waarop de positie is bepaald,
   • een vlagje dat aangeeft of de positie al dan niet is geauthenticeerd,
   • de kilometerstand van het voertuig.
5. Invoeren ladingtypes (niet toegankelijk door versie 1 van voertuigunits van de tweede generatie)
   Op de bestuurderskaart worden telkens wanneer de kaart in de VU wordt ingebracht automatisch de volgende gegevens met betrekking tot het ladingtype opgeslagen:
   • het ladingtype (goederen of passagiers),
   • de datum en het tijdstip van de invoer.

Het geheugen van de bestuurderskaart houdt de gegevens over de activiteiten van de bestuurder 56 dagen vast (voor dit voorschrift wordt aangenomen dat een bestuurder zijn activiteiten gemiddeld 117 keer per dag wijzigt).

In België worden de nieuwe G2V2 tachograafkaarten (Generatie 2 Versie 2) uitgereikt vanaf 20 juli 2023.

Deze nieuwe kaarten zijn visueel te herkennen door de opdruk van het nieuwe goedkeuringsnummer e4 0024 dat op de achterkant van de kaarten boven de chip is voorzien.

De G2V1 tachograafkaarten (Generatie 2 Versie 1) zijn te herkennen door de opdruk van het goedkeuringsnummer e4 0005 dat op de achterkant van de kaarten boven de chip is voorzien.

Er was een algemene tolerantie tot 31 december 2023, gezien de capaciteitsproblemen bij de fabrikanten, voor nieuw ingeschreven voertuigen na 21 augustus 2023 die nog uitgerust zouden worden met een G2V1, ongeacht of het voertuig voor nationaal of internationaal vervoer wordt gebruikt;

Deze tolerantie was evenwel niet bedoeld voor defecte G2V1. Deze moesten dus wel vervangen  worden door de G2V2.De retrofit voor deze voertuigen naar de G2V2 moest gebeuren op uiterlijk 19 augustus 2025 (= bestaande datum retrofit).

De Commissie was bovendien van mening dat alle voertuigen die onder de versoepeling vallen (nieuw ingeschreven vanaf 19 augustus 2023 tot 31 december 2023) de retrofit dienen te ondergaan naar G2V2 tegen 19 augustus 2025 en dus ook diegenen die na deze datum slechts nationaal vervoer zouden verrichten."

De verplichte retrofit voor voertuigen uitgerust zijn met oudere tachografen en die gebruikt worden voor het internationaal vervoer is als volgt

1. sinds 1 januari 2025 moeten alle analoge of “oude” digitale tachografen worden vervangen door de slimme tachograaf versie 2;
2. sinds 19 augustus 2025 moeten alle slimme tachografen versie 1 worden vervangen door de slimme tachograaf versie 2.

Tot slot worden, vanaf 1 juli 2026, de rij- en rusttijden, zoals bepaald in verordening 561/2006 ook van toepassing op alle voertuigen met een MTM van meer dan 2,5 ton indien deze gebruikt worden voor internationaal vervoer en/of cabotage en voor het vervoer voor rekening van derden, (dus niet voor vervoer voor eigen rekening (= voor rekening van de onderneming of de bestuurder) EN het besturen van het voertuig is niet de hoofdactiviteit van de persoon die het voertuig bestuurt). Daartoe dienen ook deze voertuigen vanaf deze datum uitgerust te worden met een slimme tachograaf versie 2.

Ja, dit is mogelijk

Sinds zijn invoering is de slimme tachograaf uitgevoerd met een Remote Tachograaf Monitoring (RTM)-module. Deze verzamelt elke 60 seconden actuele voertuiggegevens, maakt daar een pakket van en stuurt dit naar een module die een draadloos communicatiekanaal op kan zetten. In voertuigen die uitgerust zijn met een slimme tachograaf is dit de DSRC-module (Digital Short Range Communication).

De Mobility Package verplicht dat controlerende instanties van deelnemende lidstaten vanaf augustus 2024 dienen te zijn uitgerust met uitleesapparatuur, ook wel de REDCR (Early Detection Communication Reader) genaamd. Samen met de DSRC zet deze een communicatiekanaal op om de verzamelde RTM-pakketjes te kunnen versturen. Hiermee kunnen controlerende instanties op afstand zien of er mogelijk met de registratie van de rij- en rusttijden wordt gefraudeerd. Voordeel hiervan is dat inspecteurs gerichter voertuigen kunnen selecteren voor een inspectie. De pakkans van overtreders gaat hierdoor omhoog, terwijl aan de andere kant chauffeurs die zich aan de regels houden met rust worden laten.

RTM-bericht: veranderingen

Slimme tachograaf, versie 1: RTM-berichten 1 t/m 19

Slimme tachograaf, versie 2 : RTM-berichten 1 t/m 25

RTM-berichten zijn op dit moment niet van persoonlijke aard en bevatten alleen voertuiggerelateerde gegevens. Een overzicht van de RTM-berichten is te vinden in dit documentpdf 2,8 MB.

Tot 31/12/2024 was tijdens de rit de chauffeur van het voertuig op verzoek van de met controle belaste ambtenaren verplicht de registraties van de rij- en rusttijden te tonen van de dag zelf en de voorafgaande 28 kalenderdagen.

Vanaf 1 januari 2025 wordt deze periode inderdaad verlengd van 28 kalenderdagen naar 56 kalenderdagen.

Inzake opslagcapaciteit van de bestuurderskaarten hebben de Europese regels terzake bij de homologatie of type goedkeuring van deze digitale tachograafkaarten de Lidstaten de keuze gelaten om te opteren voor een opslagcapaciteit van deze registratiedata op de bestuurderskaart die varieerde tussen een minimumwaarde en een maximumwaarde.

De Belgische bestuurderskaarten, zowel de generatie 2 versie 1 kaarten die uitgegeven worden vanaf 15-6-2019 (G2v1) als de generatie 2 versie 2 kaarten die uitgegeven worden vanaf 20-7-2023 (G2v2), beschikken telkens over de maximumwaarde van deze opslagcapaciteit, zodat de activiteiten van de chauffeur gemiddeld 6 tot 9 maanden op de bestuurderskaart kunnen staan. De in de Europese regels voorziene maximumcapaciteit voor de opslag van het aantal landcodes bij G2V1 kaarten is evenwel slechts 112 posities.

Vanaf 1 juli 2026 wordt inderdaad de slimme tachograaf G2V2 (Generatie 2 Versie 2) eveneens verplicht bij het internationaal vervoer van goederen en/of bij cabotage (= nationaal vervoer uitgevoerd door een niet in dat land gevestigde onderneming), zodra de maximaal toegestane massa van het voertuig, dat van aanhangwagens of opleggers inbegrepen, meer dan 2,5 ton bedraagt.

De verordening voorziet daarop wel een specifieke uitzondering voor wegvervoer met voertuigen waarvan de maximaal toegestane massa (M.T.M.) (dat van aanhangwagens of opleggers inbegrepen) meer dan 2,5 ton maar niet meer dan 3,5 ton bedraagt, indien de volgende twee voorwaarden cumulatief zijn vervuld:

1. Het vervoer wordt niet verzorgd voor rekening van derden, maar voor rekening van de onderneming of de bestuurder; EN
2. Het besturen van het voertuig is niet de hoofdactiviteit van de persoon die het voertuig bestuurt.

Dus met andere woorden samengevat: er is een nieuwe verplichting

1. Voor voertuigen met een M.T.M. vanaf 2.5 ton
2. Vanaf 1-7-2026

MAAR de uitbreiding van de tachograafplicht voor voertuigen van meer dan 2.5 ton M.T.M. tot 3.5 ton M.T.M. is enkel van toepassing:

1. bij internationaal vervoer en/of cabotage
2. voor het vervoer voor rekening van derden, dus niet voor vervoer voor eigen rekening (= voor rekening van de onderneming of de bestuurder) EN het besturen van het voertuig is niet de hoofdactiviteit van de persoon die het voertuig bestuurt (de bestaande vrijstellingen voor voertuigen vanaf 3,5 ton MTM blijven van toepassing)

Deze verplichting is van toepassing op alle voertuigen in deze categorie en onder deze voorwaarden en dus niet enkel op de nieuw aangekochte voertuigen in deze categorie. De snelheidsbegrenzer tot 90km/u is niet van toepassing op deze categorie.

De aanvraagprocedure voor de tachograafkaarten is dezelfde als voor de huidige ondernemingen voor goederenvervoer en hun chauffeurs. (Alle informatie is beschikbaar op deze site)

Het is mogelijk om een bestuurderskaart aan te vragen op basis van een rijbewijs categorie B. (Voeg wel steeds een kopie van het rijbewijs toe bij uw aanvraag)

De bestuurderskaart is persoonlijk voor de chauffeur, is onafhankelijk van wie deze kaart betaalt en moet gebruikt worden door de chauffeur als persoonlijk registratiemedium als deze een voertuig die onderworpen is aan de wetgeving inzake de rij- en rusttijden bestuurt met slimme tachograaf en moet aangevraagd worden in het land van de woonplaats van de chauffeur. (Dus moet de bestuurder zijn persoonlijke kaart gebruiken, om het even bij welke werkgever hij deze prestaties uitvoert en om het even in welk statuut hij deze prestaties uitvoert (als loontrekkende of als zelfstandige). Deze bestuurderskaart kan aangevraagd worden vanaf een rijbewijs categorie B).

De kostprijs van de bestuurderskaart is 65 EUR BTW in en kan aangevraagd worden via deze site. Deze kaart is 5 jaar geldig.

Het bedrijf die voertuigen gebruikt (onafhankelijk of het voor een korte of lange periode is) en die uitgerust zijn met een slimme tachograaf en die onderworpen zijn aan de wetgeving inzake de rij- en rusttijden (zie boven de voorwaarden) moet een bedrijfskaart hebben om de gegevens afgescheiden te houden van de andere gebruikers. Deze moet niet in het voertuig worden gehouden en moet aangevraagd worden in het land van vestiging van de onderneming voor wie de chauffeurs (loontrekkende of zelfstandigen) in kwestie hun prestatie verrichten.

Bovendien stipuleert art.34 van het K.B. van 17 oktober 2016 dat de in het geheugen van de tachograaf opgeslagen gegevens worden overgebracht naar een beveiligd extern medium ten minste om de twee maanden te rekenen vanaf de laatste overbrenging. Deze overbrenging kan enkel maar geïnitieerd worden mits het inbrengen van een bedrijfskaart ofwel ingebracht in de digitale tachograaf zelf of ingebracht via een hostingcontract in een serverhotel. (+ zie ook vraag 17 EN 18 of brochure 'downloaden' in de rubriek vragen en antwoorden van de website www.digitach.be). Concreet is de bedoeling dat bij in gebruikname (zelfs voor één dag) van het voertuig door een bepaalde onderneming, de bedrijfskaart wordt ingebracht voor een lock-in of vergrendeling van de gegevens. De bedrijfskaart creëert nl. een 'folder' of map in de directory-structuur in het computergeheugen van de tachograaf, zodat de registraties worden toegewezen aan die folder van dat bedrijf, zodat de gegevens enerzijds privé zijn en anderzijds makkelijker kunnen gecontroleerd (door sociale inspectie,... bv) en uitgelezen ( bv voor loonberekeningen,....) worden. Om die reden is dan ook de onderneming opgericht onder de vorm van een eenmanszaak verplicht een bedrijfskaart op naam van de eenmanszaak aan te vragen. De aanvraag van een bedrijfskaart gebeurt na validatie door de Dienst Digitach van het ondernemingsnummer, dat aan alle ondernemingen werd toegekend.

De kostprijs voor de bedrijfskaart is 150 EUR BTW in en kan aangevraagd worden via deze site. Deze kaart is ook 5 jaar geldig.

Er is geen andere kaarttype beschikbaar.

Chauffeurs moeten deze regels volgen in alle EU-landen, maar ook in UK, Zwitserland, Liechtenstein, Noorwegen en IJsland.

Internationaal vervoer wordt gedefinieerd in art 2.2 van de Verordening (EG) 1072/2009 als:

1. de verplaatsingen van een geladen voertuig waarvan het punt van vertrek en het punt van aankomst zich in twee verschillende lidstaten bevinden, met of zonder doorvoer via één of meer lidstaten of derde landen;
2. de verplaatsingen van een geladen voertuig vanuit een lidstaat naar een derde land en omgekeerd, met of zonder doorvoer via één of meer lidstaten of derde landen;
3. de verplaatsingen van een geladen voertuig tussen derde landen met doorvoer via één of meer lidstaten; of
4. de lege ritten in verband met het onder 1), 2) en 3) bedoelde vervoer.

De uitbreiding van de tachograafplicht voor voertuigen van meer dan 2.5 ton MTM tot 3.5 ton MTM is enkel van toepassing voor het vervoer voor rekening van derden, en dus niet voor vervoer voor eigen rekening en wanneer het besturen van het voertuig niet de hoofdactiviteit is van de persoon die het voertuig bestuurt.

• Het gebruik van de tachograaf (en dus ook de installatie ervan in het voertuig) en de bestuurderskaart is niet verplicht bij nationaal vervoer, waarbij de laadplaats en de losplaats zich allebei op Belgisch grondgebied bevinden.
• Het gebruik van de tachograaf en de bestuurderskaart is WEL verplicht bij internationaal vervoer, waarbij of de laadplaats of de losplaats zich niet op Belgisch grondgebied bevinden.
• Het gebruik van de tachograaf en de bestuurderskaart is WEL verplicht bij cabotagevervoer, waarbij de laadplaats en de losplaats zich allebei op het grondgebied bevinden van een andere EU-lidstaat, dan België.
• Een specifiek geval betreft het vervoer, waarbij voor een rit de laadplaats en de losplaats zich allebei op Belgisch grondgebied bevinden, maar waarbij een deel van het traject verloopt over het grondgebied van een andere EU -Lidstaat (het zgn hoefijzervervoer). De Europese Commissie heeft bevestigd dat dit vervoer niet wordt beschouwd als internationaal vervoer, verricht in de zin van artikel 2, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1072/2009. Bijgevolg is het gebruik van de tachograaf (en dus ook de installatie ervan in het voertuig) en de bestuurderskaart bij hoefijzervervoer niet verplicht. Om alle misverstanden evenwel uit te sluiten kan tijdens een wegcontrole altijd het voorleggen van de vrachtbrief (bij vervoer voor rekening van derden) of het voorleggen van laad- of losorders of werkorders (bij eigen vervoer) de controle -instanties overtuigen dat het inderdaad een nationaal vervoer betreft zonder verplichting van gebruik van de tachograaf of de bestuurderskaart.

De Verordening voorziet een specifieke uitzondering voor wegvervoer met voertuigen, waarvan de maximaal toegestane massa (M.T.M.) (dat van aanhangwagens of opleggers inbegrepen) meer dan 2,5 ton, maar niet meer dan 3,5 ton bedraagt, indien cumulatief voldaan is aan de volgende twee voorwaarden:

1. Het vervoer wordt niet verzorgd voor rekening van derden, maar voor rekening van de onderneming of de bestuurder en;
2. Het besturen van het voertuig is niet de hoofdactiviteit van de persoon die het voertuig bestuurt.

Wat betekenen deze voorwaarden?

1. Het vervoer wordt niet verzorgd voor rekening van derden, maar voor rekening van de onderneming of de bestuurder.
   
   

   De Verordening 1072/2009 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de markt voor internationaal goederenvervoer over de weg definieert in art 1.5.d goederenvervoer voor eigen rekening als vervoer met motorvoertuigen voor zover aan de volgende eisen wordt voldaan:

   1. de vervoerde goederen zijn eigendom van de onderneming of zijn door haar verkocht of gekocht, verhuurd of gehuurd, voortgebracht, gedolven, bewerkt of hersteld;
   2. het doel van het vervoer is de goederen naar de onderneming te brengen of deze vanuit de onderneming te verzenden, ofwel deze te verplaatsen binnen of buiten de onderneming voor haar eigen behoeften;
   3. de voor dit vervoer gebruikte motorvoertuigen worden bestuurd door personeel dat in dienst is of ter beschikking gesteld is van de onderneming krachtens een contractuele verplichting;
   4. de voertuigen die de goederen vervoeren, zijn eigendom van de onderneming, zijn door haar op krediet gekocht of zijn door haar gehuurd, in het laatste geval mits zij voldoen aan de voorwaarden van Richtlijn 2006/1/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 januari 2006 betreffende het gebruik van gehuurde voertuigen zonder bestuurder voor het vervoer van goederen over de weg. De eerste alinea is niet van toepassing bij gebruik van een reservevoertuig bij een kortdurend defect aan het normaliter gebruikte voertuig.
   5. dergelijk vervoer is slechts een secundaire bedrijvigheid in het kader van de algemene werkzaamheden van de onderneming;
2. Het besturen van het voertuig is niet de hoofdactiviteit van de persoon die het voertuig bestuurt.
   
   

   Om te bepalen of het besturen van het voertuig niet de hoofdactiviteit is van de persoon die het voertuig bestuurt schuift de Europese commissie de overwegingen bepaald in de Richtlijn EU 2022/2561 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de vakbekwaamheid en de opleiding en nascholing van bestuurders van bepaalde voor goederen- en personenvervoer over de weg bestemde voertuigen naar voor.

   In recital 10 van deze Richtlijn wordt nl. vastgelegd dat het besturen van het voertuig niet de hoofdactiviteit van de persoon die het voertuig bestuurt, wanneer het besturen van het voertuig minder beslaat dan 30 % van de maandelijkse werktijd.

   Op basis van welke elementen of documenten de controle-instanties de inschatting zullen maken om te bepalen of het besturen van het voertuig door de chauffeur minder of meer dan 30 % van zijn maandelijkse werktijd beslaat is nog niet bepaald. In de komende weken zal duidelijk worden op welke wijze deze inschattingen zullen gebeuren. In de meeste gevallen zal dit enkel kunnen vastgesteld worden tijdens een bedrijfscontrole, waar de toegang tot de noodzakelijke administratieve of contractuele documenten gemakkelijker kan verlopen en zal tijdens een wegcontrole eventueel enkel overgegaan worden tot het gelasten van een verdere opvolging via een bedrijfscontrole, waarbij de vereiste indicaties zullen worden afgetoetst.

Meer en meer lichte bedrijfsvoertuigen worden momenteel, vanwege de aankomende tachograafplicht voor internationaal transport per 1 juli 2026, reeds voorzien van een tachograaf. Het is dan ook extra belangrijk om te weten dat het in Duitsland dan verplicht is om de tachograaf effectief nu al te gebruiken voor voertuigen vanaf 2.8 ton M.T.M.

Rijd je met een dergelijk voertuig met een M.T.M. van meer dan 2.8 ton M.T.M. in Duitsland en is je voertuig nu al uitgerust met een tachograaf, dan ben je in Duitsland verplicht om deze tachograaf te gebruiken. Deze verplichting volgt uit de Duitse Fahrpersonalverordnung (FPersV), waarin staat dat wanneer een tachograaf in het voertuig aanwezig is, deze ook volgens de regels van Verordening (EU) Nr.165/2014 moet worden bediend.

Wat betekent dit?

• De chauffeur moet rij‑ en rusttijden registreren via de aanwezige tachograaf met een bestuurderskaart
• Handmatig registreren met een zogenaamd ‘Tageskontrollblatt’ is niet voldoende wanneer een tachograaf aanwezig is
• Is er geen tachograaf aanwezig in dit voertuig dan is het tot 1 juli 2026 voor deze voertuigen nog mogelijk om een ‘Tageskontrollblatt’ te gebruiken

Vanaf 1 juli 2026 geldt natuurlijk bij internationaal transport of cabotage een tachograafplicht voor voertuigen met een M.T.M. van meer dan 2.500 kg.

Elk voertuig met een maximaal toegelaten massa (M.T.M.) van meer dan 2,5 ton en maximaal 3,5 ton dat vanaf 1 juli 2026 de grens overschrijdt om in het buitenland te lossen of te laden, moet uitgerust zijn met een slimme tachograaf:

• bij vervoer voor rekening van derden: altijd;
• bij vervoer voor eigen rekening: enkel wanneer het besturen van het voertuig de hoofdactiviteit is van de persoon die het voertuig bestuurt.

De slimme tachograaf (en dus ook de bestuurderskaart) moet worden gebruikt vanaf de start van de dagtaak tot het einde ervan op elke dag waarop de chauffeur met een dergelijk voertuig de grens overschrijdt met een laad- of losopdracht in het buitenland, zelfs indien de grensoverschrijding die dag slechts enkele minuten duurt.

Binnen een voertuigenpark is het uitrusten van alle of slechts een deel van de voertuigen met slimme tachografen, evenals het voorzien van bestuurderskaarten voor alle of slechts een deel van de chauffeurs, een beleidskeuze. Deze keuze kan worden gemaakt in functie van de gewenste operationele flexibiliteit en de mate van rotatie die men wil behouden bij de planning van chauffeurs en/of voertuigen.

Voor het uitrusten van een voertuig met een slimme tachograaf kan een kostenraming worden aangevraagd bij een erkende werkplaats (zie De lijst van de door de overheid erkende werkplaatsen)

Voor het reglementair verplicht overbrengen of downloaden van de gegevens vanuit het massageheugen van de slimme tachograaf als vanuit de chip van de bestuurderskaart zie antwoorden bij de vragen 13-14-15-16-17 en 18.

Bovendien zijn vervoersondernemingen verantwoordelijk voor het waarborgen dat hun bestuurders goed zijn opgeleid en geïnstrueerd met betrekking tot de correcte werking van digitale of slimme tachografen en voeren regelmatig controles uit om zich ervan te vergewissen dat hun bestuurders de tachograaf correct gebruiken. Natuurlijk mogen ze hun bestuurders niet direct of indirect aanzetten tot misbruik van tachografen.

Nee. De opleiding vakbekwaamheid (Code 95) is niet van toepassing op bestuurders die uitsluitend rijden met een rijbewijs B of BE.

De verplichting tot vakbekwaamheid van bestuurders berust op Richtlijn 2003/59/EG van het Europees Parlement en de Raad, betreffende de basiskwalificatie en de nascholing van bestuurders van bepaalde voertuigen voor goederen‑ en personenvervoer over de weg.

Deze richtlijn werd laatst substantieel gewijzigd door Richtlijn (EU) 2018/645.

In België is deze richtlijn omgezet via het Koninklijk Besluit van 4 mei 2007 betreffende het rijbewijs, de vakbekwaamheid en de nascholing van bestuurders van voertuigen van de categorieën C en D.

De vakbekwaamheid (Code 95) is verplicht voor bestuurders die:

• beroepsmatig vervoer van goederen of personen verrichten,
• met voertuigen waarvoor een rijbewijs van categorie C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D of DE vereist is.

Deze verplichting geldt zowel voor werknemers als voor zelfstandige bestuurders.

De vakbekwaamheid (Code 95) is niet van toepassing op bestuurders die rijden met een rijbewijs B of BE, ook niet wanneer zij dat beroepsmatig doen.

De regeling is gekoppeld aan het type rijbewijs (C of D) en niet aan het louter professioneel karakter van de activiteit.

Bestuurders die onder het toepassingsgebied vallen, moeten:

• ófwel beschikken over verworven rechten (rijbewijs behaald vóór:
  • 10 september 2008 voor categorie D,
  • 10 september 2009 voor categorie C),
• ófwel slagen voor een examen basiskwalificatie vakbekwaamheid.

Daarnaast moeten zij elke vijf jaar 35 uur nascholing volgen om de geldigheid van Code 95 te behouden.

Overeenkomstig artikel 4 van het KB van 4 mei 2007 is de vakbekwaamheid niet vereist voor bestuurders van onder meer:

• voertuigen met een toegelaten maximumsnelheid van maximaal 45 km/u;
• voertuigen gebruikt door of onder controle van:
  • de strijdkrachten,
  • de civiele bescherming,
  • de brandweer,
  • politiediensten,
  • medische nooddiensten;
• voertuigen die worden gebruikt voor test‑, herstellings‑ of onderhoudsdoeleinden;
• voertuigen ingezet bij nood‑ of reddingsoperaties;
• voertuigen gebruikt voor niet‑commercieel vervoer;
• voertuigen of combinaties gebruikt voor het vervoer van materiaal of uitrusting van de bestuurder, op voorwaarde dat het besturen van het voertuig niet de hoofdactiviteit is.

Sinds de zesde staatshervorming zijn de Gewesten bevoegd voor:

• de organisatie van examens,
• de erkenning van opleidingscentra,
• de nascholing,
• de toepassing van vrijstellingen.

Dit is bevestigd door de Raad van State in zijn arrest van 20 december 2022.

De federale overheid blijft bevoegd voor de vermelding van Code 95 op het rijbewijs

Een voertuig heeft een technisch toelaatbare massa, ingevuld in rubriek F.1. op het kentekenbewijspdf 962,5 KB.

De massa van een voertuig kan evenwel beperkt worden door de nationaal toelaatbare maximummassa, die wordt ingevuld in rubriek F.2. op het kentekenbewijs.

Er zijn verschillende redenen om een voertuig onder een lagere massa in te schrijven, bv. om een voertuig met een technisch toelaatbare maximummassa van meer dan 3 500 kg toch te kunnen besturen met een rijbewijs B

Voor de voertuigkeuring wordt een voertuig altijd gecategoriseerd  volgens zijn technisch toelaatbare maximummassa (F.1.). De categorie kan u niet wijzigen door het voertuig onder een lagere massa in te schrijven. Enkele voorbeelden:

• U kunt niet een aanhangwagen met een technische toelaatbare massa van meer dan 750 kg vrijstellen van de keuring door hem onder een lagere massa, minder dan 750 kg, in te schrijven.
• De verplichting van de tachograaf en de snelheidsbegrenzer valt niet weg door het voertuig onder een lagere massa, minder dan 2501 kg in te schrijven.

Een lagere massa kan aangevraagd worden via het roze formulier ‘Aanvraag tot inschrijving van een voertuig’. In het vak ‘X10 Eventuele bijkomende verklaringen of volmacht’ schrijft u “F.2. = … kg” en bevestigt dit met een handtekening. Contacteer ook uw verzekeraar.

Een voertuig dat al ingeschreven is, kan op dezelfde manier een massa voor F.2. bekomen. Laat de inschrijving aanpassen via uw verzekeraar. Voertuigen met een identificatieverslag moeten na de aanpassing van de inschrijving wel opnieuw gewogen worden in een keuringscentrum.

Voor de al dan niet installatie van de slimme tachograaf in het voertuig is dus altijd de waarde voorzien onder punt F1 op het kentekenbewijs van belang en dus niet de waarde onder F2.

De waarde onder F1 kan dus NIET aangepast worden.

Opmerking :

Volgens advies van Dienst Inschrijvingen voertuigen (DIV) kan voor UITSUITEND NATIONAAL vervoer wel verwezen worden naar de F2 waarde ( de nationaal toelaatbare maximummassa, die wordt ingevuld in rubriek F.2. op het kentekenbewijs.) Voor voertuigen die dus uitsluitend nationaal vervoer verrichten kan een inschrijving onder een lagere massa dan 3.500 kg wel aangewend worden om de installatie of gebruik van de tachograaf te vermijden.

De bepalingen, opgenomen in de Sociale Verordening (EG) n° 561/2006 inzake de rij- en rusttijdwetgeving moeten inderdaad nageleefd worden bij elke verplaatsing verricht door een persoon aan het stuur van een voertuig in lege of beladen toestand en die ressorteert onder haar toepassingsgebied.

De Verordening heeft evenwel vrijstellingenpdf 270,1 KB terzake voorzien.

Dit impliceert dus dat in die omstandigheden de bestuurder niet verplicht is om zijn activiteiten (rijtijd, werktijd,....) te registreren, want het betreft m.a.w. een vrijgesteld vervoer. Het gebruik van de tachograaf is dus niet nodig voor deze verplaatsing.

Maar wat zijn evenwel de gevolgen in de praktijk tijdens een wegcontrole voor een chauffeur?

De slimme tachograaf zal nl. ALTIJD een verplaatsing registreren op basis van het signaal dat via de bewegingssensor van het voertuig wordt gecapteerd, geregistreerd en bewaard wordt door de slimme tachograaf. De geregistreerde data ( in casu de duur van deze verplaatsing en de afstand ervan) zullen bovendien minstens een jaar lang in het massageheugen van de slimme tachograaf bewaard blijven.

In de menuconfiguratie van de slimme tachograaf werd evenwel voorzien in een functie "OUT (of scope)" of "een verplaatsing buiten het toepassingsgebied van de wetgeving". Wanneer deze functie wordt geactiveerd, wordt het symbool "OUT" verbonden aan de duur van deze geregistreerde verplaatsing. Door de activatie van deze functie "OUT" verliest m.a.w. de tijdsduur van deze verplaatsing de connotatie “rijtijd” en wordt deze tijd geherkwalificeerd van 'rijtijd' naar 'tijd besteed aan andere werkzaamheden'.

De bestuurder heeft een tachograafkaart en het lichte bedrijfsvoertuig vanaf 2,5 ton MTM tot 3,5 ton MTM is uitgerust met een slimme tachograaf G2V2

Wanneer het vervoer buiten het toepassingsgebied valt (bijvoorbeeld bij het uitvoeren van binnenlands vervoer), moet de volgende werkwijze worden gevolgd.

1. steek de „bestuurderskaart“ in de tachograaf
2. gebruik de functie „buiten het toepassingsgebied“ of “out of scope“ op de tachograaf
3. gebruik de modusschakelaar op de tachograaf om onderbrekingen (pauzes,)  rusttijden en beschikbaarheid te registreren.

Door de bovenstaande stappen te volgen, kan het rijden buiten het toepassingsgebied worden geregistreerd als “ander werk”, waardoor de chauffeur geen handmatige invoer meer hoeft te doen voordat hij een rit start die binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 561/2006 valt.

De out of scope functie moet weliswaar gedeactiveerd worden vanaf het moment dat de chauffeur vanaf een laad-of losplaats in België de rit aanvat naar een laad- of losplaats in het buitenland en dit tot aan de laad- of losplaats terug in België.

De algemene regel is dat de tachograaf moet gebruikt worden vanaf dat het internationaal vervoer wordt aangevangen. De registratie via tachograaf kan dus verplicht zijn onmiddellijk bij aanvang van de rit bij bijvoorbeeld een groepage zending, waarbij een CMR- vrachtbrief of een orderplanning onmiddellijk bij aanvang van de rit aanwezig zijn om internationaal ( een deel van de) goederen te leveren en deze goederen ook bij het begin van de rit reeds aan boord zijn van het voertuig. Zelfs een lege rit naar een laadplaats van waaruit een internationaal vervoer vertrekt wordt beschouwd als in scope vervoer. Uiteraard dient onderweg voor de in scope ritten de rij- en rusttijdenwetgeving worden nageleefd en dient de chauffeur de registraties te doen in functie van werktijden, onderbrekingen en eventueel beschikbaarheidstijd op basis van de pijltoetsen van de tachograaf.

De out of scope ritten moeten natuurlijk worden uitgevoerd in functie van de mogelijkheden die geboden worden in de reglementering inzake arbeidsregimes voor mobiele werknemers: De Europese Richtlijn 2002/15 van 11 maart 2002 betreffende de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen is in dit geval van toepassing. Ook zelfstandige chauffeurs worden in dit kader beschouwd als personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen en vallen dus ook onder deze regelgeving.

Deze richtlijn voerde een striktere omschrijving in van het begrip “arbeidstijd” en introduceerde begrippen zoals “beschikbaarheidstijd”, waardoor de sociale partners ertoe gehouden waren deze aanpassingen door te voeren in de bestaande C.A.O.’s. Dit werd geregeld bij de CAO van 17 november 2022 gesloten in het Paritair Comité voor het vervoer en de logistiek, betreffende de bepalingen van de arbeidsvoorwaarden voor het rijdend personeel. Deze CAO werd op 18 juni 2023 algemeen verbindend verklaard bij koninklijk besluit.

De collectieve arbeidsovereenkomst maakt het volgend onderscheid in de verschillende activiteiten van het rijdend personeel; nl. arbeidstijd, beschikbaarheidstijd, werktijdonderbrekingen en rusttijden en voert een nieuw begrip in, nl. diensttijd.

Arbeidstijd is

1. de tijd gewijd aan het besturen van het voertuig
2. de tijd gewijd aan laad- en losoperaties

Enz.

De reglementering inzake de beperking van de arbeidsduur van het rijdend personeel verschilt naargelang van het in de onderneming geldende arbeidsregime: het klassieke arbeidsregime en het flexibel arbeidsregime.

De gemiddelde wekelijkse arbeidstijd van de bestuurders ( zelfstandigen of loontrekkenden) mag de achtenveertig uur niet overschrijden. De maximale wekelijkse arbeidstijd mag alleen dan tot zestig uur worden verhoogd, wanneer over een periode van zes maanden het gemiddelde van achtenveertig uur per week niet wordt overschreden.

De toegelaten maximale arbeidstijd heeft uiteraard geen invloed op de maximale duur van de dagelijkse rijtijd bepaald in de regelgeving inzake de rij- en rusttijden en de tachograaf.

Deze bestuurders mogen in geen enkel geval langer werken dan zes opeenvolgende uren zonder pauze. De arbeidstijd wordt onderbroken door een pauze van ten minste dertig minuten, indien het totaal aantal arbeidsuren zes tot negen uur bedraagt, en van ten minste vijfenveertig minuten, indien het totaal aantal uren meer dan negen uur bedraagt. De pauzes kunnen worden onderverdeeld in perioden van ten minste vijftien minuten.

Inzake deze laatste reglementering betreffende de arbeidstijd, gelieve uw sociaal secretariaat te raadplegen of uw beroepsfederatie, die u terzake meer informatie kan verstrekken.

De digitale tachograaf registreert o.a. automatisch:

• De rijtijd van de chauffeur;
• De snelheid van het voertuig;
• De gereden afstand;
• De onregelmatigheden.

Indien de chauffeur toch bijvoorbeeld andere activiteiten verricht, moet hij de pijltoetsen op de tachograaf manipuleren en positioneren op het corresponderende symbool. (werk-, of rust- of beschikbaarheidstijd).

Deze positionering valt volledig onder de verantwoordelijkheid van de chauffeur.

Art 34.3 van de Verordening (EU) nr. 165/2014 bepaalt bovendien het volgende:

Ingeval de bestuurder zich niet bij het voertuig bevindt en daardoor de tachograaf waarmee het voertuig is uitgerust, niet kan bedienen, moeten de werktijd, beschikbaarheidstijd en rusttijd op de bestuurderskaart geregistreerd met behulp van de voorziening voor handmatige invoer waarmee de tachograaf is uitgerust.

De slimme tachograaf verplicht met andere woorden de handmatige invoer (ook wel manuele invoer of M1-invoer genoemd). Sinds de introductie van strengere Europese wetgeving is de digitale registratie daarom de absolute norm geworden

In de praktijk werkt dit via de volgende principes:

1. Sluitende 24/7 verantwoording op de kaart

   Zodra een chauffeur de bestuurderskaart in de tachograaf steekt, vraagt het apparaat direct: 'Manuele invoer toevoegen?'.

   • De chauffeur moet hiermee alle tussenliggende uren sinds de laatste uitname verantwoorden.
   • Periodes van weekendrust, vakantie of ziekte worden via de pijltjestoetsen retroactief op de kaart gezet als 'rust' (bed-icoon) of 'andere werkzaamheden' (hamers).

   Hierdoor ontstaat een ononderbroken digitale tijdlijn op de chipkaart.

2. Controletermijn op de weg

   Inspecteurs controleren bij wegcontroles de activiteiten van de lopende dag en de voorafgaande 56 dagen. Als alle rust- en verlofdagen correct handmatig op de kaart zijn ingevoerd, ziet de inspecteur direct dat de chauffeur aan de reglementering voldoet.

   Wanneer is de verklaring van activiteitenpdf 150,0 KB dan nog nodig?

   De Europese Commissie heeft het model van dergelijk formulier bepaald op basis van het Besluit 2009/959/EU.Het formulier is dus niet afgeschaft, maar dient als noodoplossing. bv

   Indien de manuele invoer evenwel niet mogelijk is omwille van objectieve technische redenen, mag de verklaring van activiteiten gebruikt worden:

   • gebruik van een digitale tachograaf van de oudere generatie waarbij het niet mogelijk is om voor lange periodes retroactief data in te geven;
   • wanneer de bestuurder gedurende lange periodes (vb. 3 weken) ander werk heeft verricht en het een overdreven administratieve last zou zijn om voor heel deze periode manueel de data in te geven.

   Besluit: de verklaring van activiteiten mag in specifieke gevallen als alternatief gebruikt worden voor de verplichte manuele registraties.

Het formulier wordt overal in de EU aanvaard in elk van de officiële talen van de Europese Unie. Het gebruik van een standaardformaat vereenvoudigt het begrip van het formulier omdat er vooraf vastgestelde, genummerde velden ingevuld moeten worden. Alle velden van het formulier moeten machinaal worden ingevuld. Het formulier is alleen geldig als het vóór de rit door zowel de vertegenwoordiger van de onderneming als de bestuurder is ondertekend.

Zelfstandige bestuurders moeten het een keer als vertegenwoordiger van de onderneming en een keer als bestuurder ondertekenen. Alleen het ondertekende origineel is geldig. De tekst van het formulier mag niet worden gewijzigd. Het formulier mag niet vooraf worden ondertekend, noch met de hand worden gewijzigd. Het formulier mag worden afgedrukt op papier met het logo en de contactgegevens van de onderneming, maar de velden die betrekking hebben op informatie over de onderneming moeten eveneens worden ingevuld.

Richtsnoer 5pdf 87,4 KB 14-12-2009: Het bij Besluit van 14 december 2009 door de Commissie vastgestelde formulier voor de verklaring van activiteiten.

De algemene verantwoordelijkheden van een bedrijf zijn de volgende :

1. De vervoersonderneming organiseert het werk van de bestuurders zodanig dat deze Verordening (EU) Nr. 165/2014pdf 541,6 KB betreffende tachografen in het wegvervoer  en hoofdstuk II van de Verordening (EG) nr. 561/2006pdf 205,3 KB kunnen naleven.
2. De vervoersonderneming instrueert de bestuurder naar behoren.
3. Zij controleert daartoe regelmatig of het bepaalde in Verordening (EU) Nr. 165/2014pdf 541,6 KB betreffende tachografen in het wegvervoer en hoofdstuk II van de Verordening (EG) nr. 561/2006pdf 205,3 KB wordt nageleefd.
4. Een vervoersonderneming mag bestuurders die zij in dienst heeft of die haar ter beschikking zijn gesteld, niet betalen, zelfs niet in de vorm van premies of loontoeslagen, naargelang de afgelegde afstand, de leveringssnelheid en/of de hoeveelheid vervoerde goederen indien dergelijke betalingen van die aard zijn de verkeersveiligheid in gevaar te brengen en/of inbreuken op deze verordening aan te moedigen.

De handhavingseenheden bij de uitvoering van de taken beschikken over de volgende standaardapparatuur:

1. apparatuur waarmee de gegevens vanuit het voertuig en de bestuurderskaart van de digitale tachograaf kunnen worden overgebracht en waarmee gegevens kunnen worden gelezen en geanalyseerd en/of bevindingen voor analyse kunnen worden doorgestuurd naar een centrale databank;
2. apparatuur om de tachograafschijven te controleren;
3. specifieke analyseapparatuur, met bijbehorende software, om de digitale handtekening van de gegevens te controleren en te bevestigen, en specifieke analysesoftware om een gedetailleerd snelheidsprofiel van voertuigen op te stellen alvorens de registratieapparatuur van die voertuigen te controleren.

Bij controles ter plaatse bij ondernemingen worden de volgende punten gecontroleerd:

1. Dagelijkse en wekelijkse rijtijden, onderbrekingen en dagelijkse en wekelijkse rusttijden; ook de registratiebladen van de voorgaande dagen die volgens Verordening (EU) nr. 165/2014 aan boord van het voertuig moeten zijn en/of de gegevens die voor dezelfde periode worden opgeslagen op de bestuurderskaart en/of in het geheugen van het controleapparaat en/of op afdrukken;
2. voor de in artikel 36, leden 1 en 2, van Verordening (EU) nr. 165/2014 bedoelde periode, alle gevallen van overschrijding van de toegestane snelheid door het voertuig, d.w.z. alle perioden van meer dan 1 minuut waarin de snelheid van het voertuig meer dan 90 km/h voor voertuigen van de categorie N3, respectievelijk 105 km/h voor voertuigen van de categorie M3 bedraagt.
3. indien van toepassing, de momentane snelheden die door het controleapparaat gedurende ten hoogste de 24 afgelopen uren waarin het voertuig is gebruikt, geregistreerd zijn;
4. de correcte werking van het controleapparaat (vaststelling van eventueel misbruik van het controleapparaat en/of de bestuurderskaart en/of de registratiebladen);
5. voor zover nodig, en met inachtneming van de veiligheid, een controle van de in de voertuigen geïnstalleerde registratieapparatuur, teneinde na te gaan of een toestel of toestellen geïnstalleerd is/zijn en/of gebruikt wordt/worden dat/die tot doel heeft/hebben gegevens achter te houden, te manipuleren of te wijzigen, of een gedeelte van de elektronische gegevensuitwisseling tussen de onderdelen van de registratieapparatuur te verstoren, of de gegevens vóór de codering te onderdrukken of te wijzigen;
6. de verhoogde maximale wekelijkse arbeidstijd van 60 uur, bedoeld in artikel 4, onder a), van Richtlijn 2002/15/EG; andere wekelijkse arbeidstijden zoals bedoeld in de artikelen 4 en 5 van Richtlijn 2002/15/EG, indien de technologie doeltreffende controles mogelijk maakt.
7. de wekelijkse rusttijden en de rijtijden tussen die rusttijden;
8. het in acht nemen van de tweewekelijkse beperking van de rijtijden;
9. registratiebladen, gegevens van het voertuig en de bestuurderskaart en afdrukken;
10. de in de artikelen 4, 5 en 7 van Richtlijn 2002/15/EG vastgestelde voorschriften betreffende de naleving van de maximale gemiddelde wekelijkse arbeidstijden, onderbrekingen en nachtarbeid;
11. de naleving van de verplichtingen voor ondernemingen wat betreft de betaling voor het verblijf van bestuurders en de organisatie van de werkzaamheden van bestuurders overeenkomstig Verordening (EG) nr. 561/2006.

Bij vaststelling van een inbreuk kunnen de lidstaten, waar passend, nagaan of er sprake is van hoofdelijke aansprakelijkheid van andere aanstichters of medeplichtigen in de transportketen, zoals bevrachters, expediteurs of contractanten, waarbij ook nagegaan kan worden of, in geval van vastgestelde inbreuk, de vervoerscontracten naleving van de Verordeningen (EG) nr. 561/2006 en (EU) nr. 165/2014 mogelijk maken.

De lidstaten voeren een risicoclassificatiesysteem voor ondernemingen in dat is gebaseerd op het relatieve aantal en de relatieve ernst van de door een individuele onderneming begane inbreuken op Verordening (EG) nr. 561/2006 of Verordening (EU) nr. 165/2014 of op nationale bepalingen tot omzetting van Richtlijn 2002/15/EG.

Er dient rekening gehouden te worden met het aantal, de ernst en de frequentie van de inbreuken en met de resultaten van controles waarbij geen inbreuk is vastgesteld, alsmede met het feit of alle voertuigen van een vervoersonderneming al dan niet zijn uitgerust met een slimme tachograaf

Ondernemingen met een hoog risicocijfer worden nauwlettender en vaker gecontroleerd. Om gerichte wegcontroles te vergemakkelijken zijn tijdens de controle de gegevens in het nationale risicoclassificatiesysteem toegankelijk voor alle bevoegde controleautoriteiten van de betrokken lidstaat.

De sociale inlichtingen- en inspectiedienst SIOD heeft bovendien een checklistpdf 3,0 MB gepubliceerd die u hier ook kunt raadplegen.

Overeenkomstig artikel 20, lid 4, van Verordening (EU) nr. 165/2014 stellen de typegoedkeuringsinstanties de Commissie op de hoogte wanneer maatregelen moeten worden genomen om beveiligingskwetsbaarheden in voertuigunits, bewegingssensoren of tachograafkaarten aan te pakken. In de onderstaande tabel wordt aangegeven welke kwetsbare registratieapparatuur er is waarvoor de software moet worden bijgewerkt, ter uitvoering van deze maatregelen.

Voor elk model worden details verstrekt over de kwetsbare softwareversies die moeten worden vervangen, de nieuwe softwareversie die moet worden geïnstalleerd, de startdatum en de uiterste datum.

De bevoegde dienst van de Europese Commissie ( het Joint Research Centre (JRC) publiceert op zijn website de verschillende softwareversies en geeft aan vanaf welke datum deze moeten worden toegepast. Tijdens de periodieke ijking moet de werkplaats controleren of de voorgeschreven softwareversie aanwezig is en, indien noodzakelijk, de tachograaf voorzien van de door de fabrikant beschikbaar gestelde update.

https://dtc.jrc.ec.europa.eu/dtc_mandatory_security_software_updates.php.html .